1782 - 1787

1782

Tháng 3, Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ đem vài trăm thuyền đưa binh vào cửa Cần Giờ tiến đánh Gia Định. Nguyễn Ánh sai Tống Phước Thiêm điều bát trận thủy binh ở sông Ngã Bảy. Quân Tây Sơn đánh bại quân của Thiêm. Quân Nguyễn Ánh phải rút. Một mình Cai cơ Mạn Hòe chỉ huy tàu Tây cố sức chống trả. Quân Tây Sơn đổ quân bao vây 4 mặt, ném hỏa khí đốt tàu. Mạn Hòe bị chết (Man Hòe/Manuel là người Pháp do Bá Đa Lộc tiến cử cho Nguyễn Ánh được cho giữ chức Khâm sai Cai cơ, coi đội Trung Khuông). Nguyễn Ánh nghe tin đích thân đốc binh thuyền tiếp ứng và đụng trận ở sông Ngã Ba (Tam Kỳ giang/Nhà Bè) và bị thất trận phải thu quân về Bến Nghé và rút chạy xuống Ba Giồng ra Phú Quốc. Công chúa trưởng là Ngọc Toàn cùng chồng là Chưởng cơ Nguyễn Hữu Thụy / Thoại đem quân giữ đồn Bình Hóa (thuộc tỉnh Biên Hòa). Đồn bị Tây Sơn đánh chiếm. Hữu Thụy chạy qua đường Chân Lạp để cầu viện Xiêm giúp Nguyễn Ánh bị người Chân Lạp giết. Công chúa Ngọc Toàn ẩn náu ở Ba Phủ (Biên Hòa) bị dò bắt. Đốc chiến Tây Sơn giải công chúa đi Sài Gòn. Khi thuyền đến sông Tam Đà, công chúa gieo mình xuống sông tự tử.

Tháng 5 âm lịch, Hộ giá Phạm Ngạn bị quân Hòa Nghĩa (đội quân người Hoa theo Nguyễn Ánh) phục kích giết chết ở cầu Tham Lương (Hóc Môn). Nguyễn Nhạc tức giận mở cuộc tấn công vào Vườn Trầu và cho rằng quân Hòa Nghĩa toàn là người Hoa  nên ra lệnh tàn sát người Hoa.

Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ về Qui Nhơn giao cho Hộ bộ Bá và Đỗ Nhàn Trập cùng 3000 quân cơ giữ Gia Định.

Tháng 8 âm lịch, Tướng của Nguyễn Ánh là Châu Văn Tiếp tiến đánh Gia Định. Hộ bộ Bá và Đỗ Nhàn Trập thua chạy về Qui Nhơn. Nguyễn Ánh lại quay lại Gia Định.

1783

Tháng 7 âm lịch, Phò mã Tây Sơn là Trương Văn Đa đem thủy quân truy kích ráo riết khiến Nguyễn Ánh phải rời đất liền chạy lánh ra đảo Phú Quốc với đám tàn quân hộ vệ.

Tháng 8 âm lịch, Nguyễn Huệ lại về Qui Nhơn, giao Gia Định cho Trương Văn Đa và Chưởng tiền Bảo trấn giữ.

1784

Tháng 2 âm lịch, Nguyễn Ánh chạy sang Xiêm cầu viện.

Tháng 6 âm lịch, Nguyễn Ánh, Châu Văn Tiếp dẫn các tướng Xiêm và 5 vạn quân thủy bộ, 300 chiến thuyền Nguyễn vào Gia Định đánh chiếm Rạch Giá, Ba Thắc, Trà Ôn, Mân Thít, Sa Đéc.

Tháng 12 âm lịch, Nguyễn Huệ đem quân vào Gia Định. Quân Xiêm bị quân Tây Sơn đánh bại ở Rạch Gầm - Xoài Mút (Mỹ Tho); chỉ còn vài nghìn tên sống sót chạy trốn về nước theo đường núi. Sau chiến thắng Nguyễn Huệ lại về Qui Nhơn để Đô úy Đặng Văn Trấn giữ Gia Định.

1786

Hòa thượng Minh Vật - Nhất Tri (không rõ năm sinh) thuộc thiền phái Lâm Tế, đời 36, đệ tử của Tổ sư Nguyên Thiều - Siêu Bạch, trụ trì chùa Kim Cang (Đồng Nai) viên tịch. Hòa thượng là một cao tăng tài đức nổi tiếng của xứ Gia Định xưa, có nhiều đệ tử xuất sắc như: 1/ Thiền sư Thiệt Thành – Liễu Đạt (tức Hòa thượng Liễu Hoa) đã từng hoằng hóa ở hai ngôi chùa có sớm ở Gia định là Từ Ân và Khải Tường và ông được mời làm tăng cang ở chùa Thiên Mụ (Huế). 2/ Thiền sư Thiệt Thoại – Tánh Tường khai sơn chùa Huê Nghiêm (Thủ Đức); 3/ Thiền sư Phật Chí – Đức Hạnh khai sơn chùa Long Nhiễu (Thủ Đức)...

1787

Anh em Tây Sơn bất hòa, đem quân đánh lẫn nhau. Đô úy Đặng Văn Trấn ở Gia Định đem hết quân về Qui Nhơn, để Tham đốc Trần Tú giữ Gia Định. Sau đó, Nhạc và Huệ giảng hòa. Nguyễn Huệ kéo về đóng đô ở Phú Xuân xưng là Bắc Bình Vương giữ từ Quảng Nam ra Bắc. Nhạc đóng ở Qui Nhơn và sai Nguyễn Lữ vào giữ Gia Định, xưng hiệu là Đông Định vương.

Tháng 7, Nguyễn Ánh bí mật từ Xiêm kéo về đóng ở các hải đảo ngoài biển Gia Định để chiêu tập lực lượng chiếm lại Gia Định.

Tháng 9, Nguyễn Ánh  kéo quân đến cửa Cần Giờ. Nguyễn Lữ rút quân về Lạng Phụ (Biên Hòa), đắp lũy đất để ở, giao Thái bảo Phạm Văn Tham giữ Sài Gòn, đóng thành giữ vững. Nguyễn Ánh không sao đánh hạ được, bèn lập mưu ly gián: Viết thư giả lệnh của Nguyễn Nhạc sai Lữ giết Tham. Tham lầm mưu đem quân kéo cờ trắng đến Lạng Phụ. Lữ thấy vậy, tưởng Tham đã đầu hàng bèn kéo quân chạy về Qui Nhơn, rồi chết. Tham lại đóng giữ Sài Gòn.

Comments