1802

1802

– Tháng Giêng. Nguyễn Ánh đánh thắng Quang Toản ở Trấn Ninh. Nhưng còn ngại binh Tây Sơn do Trần Quang Diệu thống quản đóng ở Bình Định nên chần chừ chưa tiến ra Bắc. Ban hành các dụ lo việc ổn định ở hậu phương Gia Định:

1. Sai các quan chăm sóc Gia Định, binh lính ở Gia Định.

2. Định lệ cấm rượu ở Gia Định; ai chơi chọi gà, chọi cá cũng phải tội.

3. Sai các dịch ở Gia Định cấp ruộng hoang cho dân nghèo: Người nào không có thóc giống thì cho vay thóc giống; kẻ nào lêu lổng không làm ruộng thì phạt 3 hộc thóc và sung làm binh để răn đe kẻ lười biếng.

3. Miễn thuế cửa biển năm 1802 cho thuyền buôn ngoại quốc.

4. Cấm quan lại không được mua rẻ hóa vật.

– Tháng 2:

* Sai Lưu Trấn Gia Định dùng phép tam trường khảo thí học trò, chia cấp bậc khác nhau: Kỳ đệ nhất thi chế nghĩa về kinh truyện, lấy đỗ 92 người; kỳ đệ nhị thi chế, chiếu, biểu lấy đỗ 46 người; kỳ đệ tam thi thơ phú, lấy đỗ 41 người.

* Tha thuế thiếu cho các sách Man ở đạo Đồng Môn, dinh Trấn Biên. Dân Man 11 sách hàng năm phải nạp nhựa trám và sáp ong; năm nay đói có người trốn thiếu. Lưu thủ Võ Tiến Đẩu đem việc tâu lên, bèn tha cho.

– Tháng 3:

* Bãi các khoản thị nạp, thị mãi ở Gia Định. Dụ rằng: “Gia Định là đất phục hưng, binh dân của cải đều do ở đó. Nay kinh đô cũ đã lấy được, đáng được đội nhiều ơn trạch”. Ra lệnh rằng những tiền thóc về sai dư, tô thuế đều theo phép chính cung; ngoài ra các món thị nạp, thị mãi ngoại ngạch (mây, song, dầu rái, nhựa trám, tơ gốc, vải trắng, gỗ tay cong, mái chèo) thì đều miễn cả.

* Đổi Gia Định phủ thành Gia Định trấn. Đứng đầu Gia Định trấn là quan Lưu trấn thống quản cả 4 dinh và 1 trấn: dinh Trấn Biên, dinh Phiên Trấn, dinh Trấn Định, dinh Vĩnh Trấn và trấn Hà Tiên. Nguyễn Văn Nhơn giữ chức Lưu trấn từ 1802 – 1805; Nguyễn Văn Trương làm Lưu trấn, Trịnh Hoài Đức làm Hiệp trấn từ 1805 – 1808.

* Nguyễn Ánh sai người vào Gia Định rước Quốc mẫu về kinh. Nhân đó, lại ban lệnh giảm thuế cho dân Gia Định: Phàm thuế sai dư và các hạng sưu (thóc đồn điền, lĩnh láng, lĩnh thâm, dầu rái, nhựa trám, than gỗ, mây, song, sáp ong, vải trắng, dầu lạc, am sơn [những người rành núi đi tìm trầm, kỳ nam], đồi mồi) của dân chính hộ, khách hộ, biệt nạp và các sắc thuộc quân, từ năm Quí Hợi (1803) về sau, đều giảm một phần hai.

– Tháng 5. Nguyễn Ánh lập đàn tế cáo trời đất, đặt niên hiệu là Gia Long và sau đó cử quân ra bắc đánh bại quân Tây Sơn.

– Tháng 10. Gia Định bị đói. Gia Long ra chiếu cho quan Lưu trấn phát một vạn hộc thóc cho dân nghèo vay. Những nhân viên hưu dưỡng và quan dinh có vợ con ở quê quán cũng được vay.

– Tháng 12:

* Gia Long ban lệnh cấm đúc trộm tiền vì trong dân có nhiều người đúc trộm tiền quá mỏng. Kẻ nào phạm cấm bắt sung tượng phường, tài sản tịch thu vào quan.

* Ngày Nhâm Tuất phong ấn; sang năm chọn ngày tốt vào thượng tuần tháng giêng khai ấn. Ở các nha cũng lấy ngày ấy phong hay khai ấn triện. Có lẽ, từ qui định này đã tạo nên tập tục niêm ấn (sắp ấn) và khai ấn vào dịp nghỉ tết của các hương chức thôn làng ở Nam bộ.

* Xây dựng lại chùa Đại Giác ở Cù Lao Phố. Tục truyền, Gia Long dâng cúng cho chùa pho tượng A Di Đà bằng gỗ rất lớn, cao 2m25; do đó, chùa được gọi là “chùa Phật Lớn

Comments