1823 - 1825

1823

- Tháng 2. Giặc Man Cam Khoái ở Thuận Thành là Ta La Mân họp quân đốt phá bảo Thị Linh, một đồn bảo quan yếu của Thuận Thành. Trấn thần Bình Thuận đem binh hợp với Trấn thủ Thuận Thành đuổi bắt. Giặc trốn xa. Thành thần Gia Định thấy vùng đất của người Man tiếp giáp với địa đầu Hưng Phước (Biên Hòa), sai Quản đạo Nguyễn Văn Châu dụ được Ta La Mân đem hơn 400 người bộ lạc qui thuận. Thành thần xin cấp quần áo, tiền gạo khiến cho họ tụ tập làm ăn. Vua Minh Mạng y cho. Năm 1825, được đổi thuộc vào sổ dân Biên Hòa.

- Tháng 5:

* Thành thần Gia Định tâu rằng các trấn thuộc thành phần nhiều là ngả sông và đất rừng mà ở tổng chỉ có 1 người Cai tổng, thế khó trông coi cả được, xin đặt thêm một người Phó tổng ngoại ủy. Vua y cho.

* Hạ lệnh cho thợ các cục ở Phiên An, Biên Hòa lệ vào ngạch cục tạo tác ở Gia Định.

- Tháng 9:

* Lấy Phó Đốc học Gia Định là Nguyễn Đăng Sở làm tư nghiệp Quốc tử giám. Đăng Sở vào yết kiến. Vua hỏi: “Sĩ tử Gia Định học tập như thế nào ?” Đăng Sở đáp: “Sĩ nhân nhiều người tuấn tú dễ dạy. Thần tại chức chưa được mấy năm mà đã có vài mươi người hơi thành tựu”.

* Bỏ chức Đốc học thành Gia Định, phủ Hoài Đức và chức Trợ giáo ở Bắc Thành vì đã đặt chức Đốc học các trấn ở Gia Định và Giáo thụ Bắc Thành.

- Tháng 11. Người Biên Hòa, thành Gia Định là Nguyễn Văn Trung dâng sách Quốc Triều diễn chí. Vua Minh Mạng thưởng cho 10 lạng bạc.

1824

- Thành tỉnh Biên Hòa được chia đặt 4 cỗ súng các hạng và 1.200 hòm đạn.

- Tháng Giêng. Đổi tên các thủ ở Gia Định: Thủ Băng Vọt làm thủ An Lợi, thủ La Bôn Nguyên làm thủ Phước Vĩnh Nguyên, thủ Hưng Phước Thượng làm thủ Long An, thủ Sông Nậu làm thủ Phước Bảo, thủ Đường Sứ làm thủ Bình Lợi, thủ Ba Can làm thủ Định Quán, đạo Đồng Môn làm đạo Phước Thuận, thủ Lăng Giao làm thủ Phước Khánh, thủ Vũng Tàu làm thủ Phước Thắng, thủ cửa biển Tắc Khái làm thủ Long Hưng (đều thuộc tỉnh Biên Hòa).

- Tháng 3. Gia Định có nhiều người chở gạo đi bán ở Hạ Châu và bán cho lái buôn người Trung Quốc. Vua Minh Mạng cho rằng việc làm ấy sẽ làm tăng giá gạo trong nước nên ban lệnh cấm.

- Tháng 6 (?). Nguyễn Văn Phong thôi giữ chức Trấn thủ Biên Hòa làm Thống quản biền binh Gia Định. Chưởng cơ Vệ úy Trung vệ dinh Tiền phong là Lê Văn Trừ thay Phong làm Trấn thủ Biên Hòa. Khoảng cuối năm Lê Văn Trừ mất. Lại lấy Vệ úy hữu vệ dinh Tiền phong quân Thị nội là Nguyễn Khả Bằng làm Trấn thủ Biên Hòa.

1825

- Tháng 2. Hiệp biện đại học sĩ Trịnh Hoài Đức chết. Minh Mạng tặng là Thiếu Bảo Cần chánh điện Đại học sĩ (trật Chánh nhất phẩm), thụy Văn Khác. Ban cho gấm hồng, gấm Tống 4 cây, nhiễu đoạn mỗi thứ 4 tấm, sa trừu 11 tấm, tiền 2.500 quan, gạo 500 phương, dầu 3.000 cân; lại lệnh nghĩ chầu 3 ngày, sai quan tứ tế. Ngày đưa đám về quê (Biên Hòa), vua sai hoàng tử là Miên Hoằng đến nhà riêng vâng mệnh cho rượu, lại phái 400 quân thần sách đưa đến bến đò sông Hương. Cấp cho 2 mộ phu.

- Tháng 5. Mỗi phương gạo ở trấn lỵ Biên Hòa có giá 1 quan 2 tiền 30 đồng. Giá gạo trong năm nầy luôn dao động từ 1 quan đến 1 quan 5 tiền mỗi phương kéo dài cho đến hết năm, khi tăng, khi giảm. 

- Tháng 7. Gia Định, Thừa Thiên, Nghệ An thi hương. Gia Định 15 người đỗ Hương cống.

- Tháng 9. Đổi định lại kiểu hộc thu tô và lệ lá dừa nước phụ thu cùng thóc dâng ngoài cho thành Gia Định. Trước đây ở thành hạt, Gia Định hộc thu thóc tô và thóc sưu, có cái 75 thăng, có cái 47 thăng 1 cáp và loại 33 thăng 4 cáp và hễ thu thóc tô ruộng thì dùng hộc 75 thăng, thu thóc thuế ruộng núi và ruộng đầm thì dùng hộc 47 thăng 1 cáp, thu thóc sưu đồn điền thì dùng hộc 33 thăng 4 cáp. Lá dừa và thóc dâng ngoài thì theo hộc lớn nhỏ mà lượng thu nhiều ít không nhất định. Nay đề ra việc chỉ dùng hộc nhà nước cấp là 26 thăng làm mức, hộc cũ đều hủy đi. Lá dừa thì định cứ 1 hộc thóc phải phụ thu 4 tấm, cho tính nộp bằng tiền (100 tấm nộp thay là 1 quan 3 tiền). Thóc dâng ngoài thì 1 thăng thóc phụ thu 3 thược. Lại sắc cho sang năm (1826) thì tiền lệ điền mẫu thập vật và tiền nộp thay lá dừa đều cho nộp bằng thóc (cứ 8 tiền chiết nộp 1 hộc thóc).

Comments