1835

1835

- Tháng 2. Thi hương ở Gia Định. Tuần phủ Thuận Khánh là Hoàng Quốc Điều làm chủ khảo. Lấy đỗ cử nhân 9 người: Bùi Hữu Nghĩa, Nguyễn Văn Viên, Hồ Văn Quang, Đỗ Chí Thành, Lý Phong, Trần Vân Long, Nguyễn Duy Nhất, Lê Hưng Sĩ, Hoàng Hữu Quang.

* Điều nguyên Thự Đốc học Biên Hòa là Nguyễn Đình Lập đi làm Thự Đốc học Nghệ An.

* Đổi bổ Tuần phủ Biên Hòa là Vũ Quýnh làm Bố chính Phú Yên, hộ lý ấân quan phòng Tuần phủ.

- Tháng 3. Án sát Biên Hòa là Phạm Duy Trinh, phó vệ úy Tả vệ ban trực là Vũ Đức Trung, Thự phó Vệ úy Nhị vệ Hậu bảo là Nguyễn Văn Tiến, Quản cơ cơ Biên Hùng là Vương Văn Lễ ở đạo Bình Thuận, Ninh Thuận cùng với Hoàng Quốc Điều hội ở Chữ Giang tiến đánh tướng phe nổi dậy là Nguyễn Văn Giảng, Sầm Văn Âu, Tùng Văn Châu, Mai Văn Thành, Tùng Văn Thông tụ tập ở Ma Nai, đuổi qua Húc Lam đến La Pha, La Bá, giặc bỏ trại chạy.

- Tháng 4. Các nhóm dân tộc ít người nổi dậy ở núi Chữ Diên chống lại triều đình, xưng là La Bôn vương. Án sát Biên Hòa là Phạm Duy Trinh phải đích thân đem binh dõng đi đánh dẹp.

* Ở Tánh Linh (huyện Tuy Định) cũng có Sô Cố nổi dậy. Theo sử quan của nhà Nguyễn , Sô Cố là một “nhà sư điên” (điên sư) chuyên đem tà đạo làm mê hoặc mọi người, tự xưng là Điên Sư, thu hút dân chúng vùng Thị Linh (Nơi ấy có sông La Nga: Phố Chăm bên tả, Thị Linh bên hữu) cách núi Chữ Điên 3 ngày đường.

* Thăng Phạm Duy Trinh, Án sát Biên Hòa lên Thự Bố chánh; điều Nguyễn Viễn Du, Thự Án sát Bình Thuận đi làm Thự Án sát Biên Hòa, hiệp đồng tạm giữ ấn quan phòng Tuần phủ.

– Tháng 5. Lực lượng nổi dậy cố thủ thành Phiên An. Quan quân triều đình không tấn công được bèn đào hào áp sát thành và lấp hào rãnh quanh thành để làm kế đánh thành. Đến nay lệnh điều động thêm dân phu làm việc này: Gia Định 1000 người và Biên Hòa 500 người.

­ – Tháng 6. Quân thứ Gia Định đánh chiếm lại được thành Phiên An cũ. Cuộc nổi dậy ở Phiên An bắt đầu từ đêm 18 tháng 5 năm Minh Mạng thứ 14 (1833) đến nay đã bị dập tắt hoàn toàn. Minh Mạng ra lệnh: 1/ Cho giải ngũ một nửa binh biền ở 3 tỉnh Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường. 2/ Thuê dân san bằng núi đất, lũy đất được đắp quanh thành Phiên An . 3/ Tuyên chỉ cho quan lại ở lục tỉnh tra xét những người liên quan đến cuộc nổi dậy.

– Tháng 8. Đắp đường lục lộ dùng việc quan báo ở các tỉnh Nam kỳ. Ở Gia Định đắp một đường từ cửa Nam tỉnh thành đến cuối địa giới Biên Hòa 1.800 trượng, một đường từ cửa Bắc đến địa đầu Định Tường 10.800 trượng. Ở Định Tường đắp một đường từ cửa Tây tỉnh thành đến cuối địa giới Gia Định dài 5.600 trượng, một đường từ cửa tây tỉnh thành đến đầu địa giới Vĩnh Long  dài 6.600 trượng; ở Vĩnh Long đắp một đường từ góc Đông Nam tỉnh thành đến cuối địa giới Định Tường, đắp một đường từ góc Đông Nam tỉnh thành đến đầu địa giới An Giang thông trường hơn 7.500 trượng; ở An Giang một đường từ thành Châu Đốc đến Vĩnh Long dài hơn 25.800 trượng, một đường từ trạm Giang Phước đến địa đầu Hà Tiên dài 14.500 trượng, một đường từ sông Vĩnh Tế đến Trấn Tây dài hơn 14.900 trượng; ở Hà Tiên đắp một đường từ trạm Phù Dung ở tỉnh lỵ đến cuối địa giới An Giang dài hơn 7.000 trượng. Duy tỉnh Biên Hòa từ cuối địa giới Bình Thuận đến đầu địa giới Gia Định, nhân đường cũ sửa đắp lại.

Ngoài ra, những nơi có bến đò thì lấy người ở gần làm lái đo;: sông lớn 20 người, sông vừa 10 người, sông nhỏ 6 người, cho miễn hết tạp dịch. Ra lệnh cho đóng thuyền bè, đêm ngày ứng trực, gặp nhân viên nhà nước phái đi và chuyển đệ văn thư lập tức tiếp ứng chở đi. Còn nhân dân đi lại thì cho liệu lấy tiền đò, nhưng không được quá nhiều; tiền đò doTổng đốc, Tuần phủ ra yết thị đặt làm lệ.

– Tháng 12. Chuẩn định 6 tỉnh Nam Kỳ cùng với thành Trấn Tây và các đồn bảo chia đặt các cỗ súng lớn. Tỉnh Biên Hòa: 4 cổ Bình ngụy trung tướng quân đồng pháo, 12 cổ Quá sơn đồng pháo, 6 cổ Hồng y cương pháo; đồn Giao Khẩu tả bảo: 2 cổ Hồng y cương pháo, 8 cổ Quá sơn đồng pháo.

* Ban cho mỗi tỉnh một kính thiên lý (ống nhòm).

* Ban điều cấm đạo Tây Dương.

* Định rõ điều lệ về Ty Thông sứ (chuyển đệ công văn, giấy tờ, chương sớ) từ kinh đến các tỉnh và ngược lại. Theo đó việc tư đi các tỉnh hạn định thời gian: Chuyển đi Gia Định, Biên Hòa, Hải Dương, Sơn Tây, Quảng yên, Hưng Hóa, Thái Nguyên là 40 ngày; Vĩnh Long, Định Tường, An Giang là 50 ngày.

Comments