1840

1840

– Minh Mạng chuẩn y về việc các trạm thủy, lục từ Biên Hòa trở vào Nam được cấp 30 cây súng trường, máy đá. Thuốc, đạn, đá lửa kèm theo với súng do Kho Kinh và các tỉnh cấp. Mỗi cây súng được phát 10 phiến đá lửa, 50 phát thuốc, đạn.

– Tháng 2. Truyền dụ 5 tỉnh là Long, Tường, Định, Biên và An Giang mộ dân trong hạt, không cứ trai gái gìa trẻ, nếu ai tình nguyện ở đảo Côn Lôn, tỉnh Vĩnh Long (vì đất rộng tốt, màu mỡ mà dân thưa thớt) thì cấp tiền vốn mỗi người 10 quan hoặc 3, 5 quan.

* Bố chánh Biên Hòa Phạm Duy Trinh tâu nói: “Năm trước phái biền binh cùng tù phạm đi đồn điền Xích Lam, khai khẩn thành ruộng công được hơn 300 mẫu. Năm nay thu được thóc hơn 4600 hộc. Đã cho vận tải để vào kho và lưu lại biền binh đã mãn hạn mỗi tháng 50 người để giữ canh ngưu điền khí (hiểu là giữ ruộng, trâu, nông cụ...) ở đồn điền, kiêm việc quản thúc bọn tù phạm, sai họ tiếp tục khai khẩn. Vua Minh Mạng ban khen thưởng cho biền binh 400 quan tiền. Tù phạm 100 quan tiền.

­– Tháng 3. Truyền dụ sức các hạt: Nam từ Biên Hòa đến Trấn Tây, Bắc từ Hà Tĩnh đến Cao Bằng đem tình hình an ninh tâu lên vua, không được giấu diếm, bưng bít để phòng ngừa việc “dân xằng bậy, rủ nhau kết bọn lũ mưu làm sự trái phép”, hoặc “có tên giặc trốn, nhân mưu sơ hở làm loạn”

– Tháng 5. Minh Mạng chuẩn y lời tâu của quan tỉnh Biên Hòa xin chọn phái 1 quản cơ, 3 suất đội, 50 lính mãn ban cộng thành 100 người để làm việc cày cấy miền Thượng Nguyên đất Xích Lam vì đã đến kỳ. Và cũng xin tự đây về sau, cứ mỗi tháng lấy biền binh mãn ban cùng thay đổi cho nhau, đợi việc gặt hái đã xong, vẫn lưu một suất đội, 50 biền binh đóng giữ, còn thì rút về đội ngũ cũ.

– Tháng 6. Chuẩn định những lính ở kinh mà quê hương thuộc tỉnh Bình Định, hàng năm trích phái 3 vệ sung đi thú Nam kỳ. Lệ này được chuẩn định làm lệ mãi.

* Định lại lệ thuyền quân tuần biển hàng năm của các tỉnh Nam kỳ, cứ đến tháng 9 thì rút về đội ngũ cũ (lệ trước tháng 4 phái đi, tháng 10 rút về)

– Tháng 7. Phó Lãnh binh Biên Hòa là Nguyễn Văn Thẩm vì tuổi già bắt về hưu. Cho phó Lãnh binh Hưng Hóa là Trần Văn Tuấn đổi bổ phó Lãnh binh Biên Hòa.

* Bổ Trần Lê Hóan làm Đốc học Biên Hòa.

* Quan tỉnh Biên Hòa tâu nói: "Trước đây tù đồ tỉnh phát đi cấy cày ở sở ruộng mới khẩn, nay đã mãn hạn tha cho về. Những ruộng đã khai khẩn thành điền ấy, xin cấp cho dân xã cày cấy nộp thuế. Vua Minh Mạng dụ sai mật hỏi bọn kia, nếu muốn lưu lại ở điền sở, thì cho sáp nhập vào dân sở tại, vào sổ đinh chịu sai dịch, và đem ruộng khai khẩn được ấy cho làm tư điền để sinh sống làm ăn. Nếu muốn về quê cũng đem ruộng ấy bán cho người khác làm tư điền. Không có ai mua mới giao cho dân sở tại nhận lãnh, chiểu lệ công điền tính thuế. Tự nay về sau, những tù đồ ở đồn điền địa phương theo đấy làm lệ".

* 6 tỉnh Nam kỳ đem sổ sách kê sổ mục điền thổ do dân hạt ấy mới khai khẩn về năm ngoái đệ tâu lên. (Gia Định hơn 160 mẫu; Biên Hòa hơn 6 mẫu; Vĩnh Long hơn 1600 mẫu; Định Tường hơn 700 mẫu; An Giang hơn 260 mẫu; Hà Tiên hơn 670 mẫu, cộng hơn 4.930 mẫu). Bộ Hộ đối chiếu với sổ năm trước thì những điền thổ thực trưng không có chỗ nào bỏ hoang. Chuẩn cho tỉnh thần và phủ huyện tổng lý đều chiểu theo lệ định mà thưởng cấp.

– Tháng 8. Bố chánh Biên Hòa Phạm Duy Trinh xin vào khoảng cuối tháng 10, đầu tháng 11, nước lũ đã hết, thân đem biền binh 2, 3 trăm người, đến thẳng nơi đầu nguồn bắt người Man không chịu qui phục phải qui phục, nếu dám chống cự hoặc trốn tránh thì cho lùng bắt giết đi. Vua dụ rằng: Người Man đã qui phục, lấy đức làm cho họ mến, bọn Man chưa qui phục, cùng bảo nhau trông đó bắt chước sẽ không phải phiền đến binh lính mà họ tự qui phục.

* Truyền dụ cho các tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên cũng đều gọi các biền binh mãn ban, sắp đủ súng và khí giới thuyền bè, đợi lệnh phái đi Trấn Tây. Tỉnh Biên Hòa tức khắc phái đi 500 biền binh và tỉnh Gia Định phái thêm 500 biền binh tiếp tục đi Trấn Tây nhằm giúp việc bình ổn ở đó do bọn Trà Long, Nhâm Vu và La Kiên làm loạn.

– Tháng 9. Án sát Định Tường là Hà Thúc Giáo bị ốm, xin giải chức; vua cho Án sát Biên Hòa là Ngô Văn Thể đổi bổ Án sát Định Tường.

– Tháng 10. Cho Đốc học tỉnh Vĩnh Long là Hồ Văn Nghĩa, thăng Thự Án sát tỉnh Biên Hòa.

* Bố chánh tỉnh Biên Hòa Phạm Duy Trinh tâu: "2 huyện Bình An và Phước Bình thuộc tỉnh hạt, địa giới tiếp phủ Tây Ninh, tỉnh Gia Định, một dải thượng nguyên, đều là người Man ở núi rừng hẻo lánh rậm rạp. Trước đã phái Thự Quản cơ, cơ hữu Biên Hòa là Trần Văn Khả, quản suất đem 200 binh dõng đến đóng đồn ở địa đầu đề ngăn giữ. Nay tiếp báo có bọn người Man và người Thổ, kết hợp nhau đến hơn 500 người, đều đội khăn vải trắng từ Nam Ninh đến. Quân ta giao chiến với bọn ấy, viên Suất đội là Nguyễn Văn Thành bị súng của giặc bắn chết tại trận, giặc cũng nhiều đứa bị thương bèn lui chạy. Hiện đã phái thêm 500 binh dõng, thương lượng ủy phó cho phó Lãnh binh là Trần Văn Tuấn đem đi đuổi bắt". Vua dụ rằng: “Chuẩn cho trước hãy giáng Trần Văn Khả 1 cấp và bắt phải cùng với Trần Văn Tuấn liệu cơ đánh dẹp. Nguyễn Văn Thành bị chết tại trận, chiểu theo lệ mà cấp tiền tuất gấp hai”.

– Tháng 11. Cho Bố chánh Biên Hòa là Phạm Duy Trinh thăng Thự Tuần phủ Nam Ngãi, kiêm giữ  ấn triện Bố chánh Quảng Nam; Bố chánh Phú Yên là Đỗ Huy Cảnh đổi bổ Bố chánh Biên Hòa, kiêm Hộ lý ấn Tuần phủ quan phòng...

* Huyện hạt Bình An ở Biên Hòa, có giặc Man lén qua giết hại nhân dân, cướp bóc tài vật, phó Lãnh binh là Trần Văn Tuấn đem quân đuổi bắt, giặc lại lẩn vào địa phận trong rừng trốn. Việc đến tai vua, Tuấn vì cấm phòng bất lực, bị giáng 1cấp. Năm này Biên Hòa có 84 sách Sơn Man qui phục, đặt làm 4 thủ: Tân Bình, Tân Định, Tân Lợi, Tân Thuận.

* Tỉnh Biên Hòa được cấp thêm một kính thiên lý (ống nhòm).

* Hai đồn Tân San, Tân Định được đặt chức Thủ Ngữ. Các trạm bộ Biên Thuận, Biên Thành, Biên Long và các trạm sông Biên Phúc, Biên Lễ mỗi trạm được cấp 3 cây thạch cơ điểu sang.

– Tháng 12. Vua Minh Mạng băng.

Comments