1846 - 1848

1846

– Tháng 2. Thóc lúa ở Gia Định, Biên Hòa được mùa.

- Đúc tiền đồng lớn, mỹ hiệu “Thiệu Trị” tất cả có 40 thứ là một vạn đồng.

Mỗi thứ tiền đều khắc 8 chữ (thân thân, trường trường, lão lão, ấu ấu, chí công, chí chính, vô đảng, vô thiên...)

– Tháng 6. Tuần phủ Biên Hòa Hà Thúc Lương tâu: “Khoảng năm Minh Mạng, dân man thuộc hạt, đinh số 66 trại gồm 510 người đều xin lệ thuộc vào hộ biên trong sổ. Nguyên trước quan tỉnh đã phụng mệnh chia đặt, hiện được 4 tổng, 48 xã thôn, xin đặt ra huyện Phước Bình, lại đem 16 xã thôn ở tổng Chánh Mỹ Hạ, huyện Phước Chánh phụ thuộc vào; còn tiền thuế thân của dân man 4 tổng, xin bắt đầu từ sang năm trưng thu theo như lệ dân người kinh, ngạch thuế nộp trước, xin cho miễn, thuế ruộng đất đợi đủ 6 năm khám đo mới bắt đầu thu. Binh đinh cho hoãn 10 năm, chiếu lệ tuyển bớt đi. Nay đến kỳ khám đo, số ruộng khai khẩn thực được 140 mẫu có lẻ, xin chiếu thực số bắt đầu thu thuế; đợi sau này sinh nở ngày thêm nhiều, ruộng đất ngày càng mở mang, sẽ theo sự thực vào sổ”. Vua y cho.

– Tháng 7. Tuần phủ Biên Hòa là Hà Thúc Lương tâu rằng: “Tổng Bình Thổ, huyện Bình An thuộc hạt có 24 xã, thôn, ấp, số người và ruộng thì nhiều, địa thế rộng rãi, xin đem chia làm 2 tổng Bình Lâm và Bình Thổ”. Vua y cho.

– Tháng 9. Sai các tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Định Tường, Gia Định và Biên Hòa sửa chữa các thuyền đi sông biển và thuyền đã  tước được của giặc, để phòng lúc cần đến.

– Tháng 11. Dụ chuẩn cho các phái quân ở kinh và ở các tỉnh đến ngay các tỉnh Nam kỳ để thay phiên đóng thú.

1847

– Tháng 1. Tỉnh Nam Định 2 huyện, tỉnh Hà Tỉnh (huyện Thạch Hà) và tỉnh Biên Hòa có bệnh dịch. Vua sai đem thuốc đến điều trị, người chết được cấp tiền tuất.

– Tháng 3. Bố chánh tỉnh Biên Hòa Hà Thúc Lương đổi đi Bố chánh sứ tỉnh Gia Định; Án sát Biên Hòa Vũ Đỉnh thăng Thự Bố chánh sứ tỉnh Biên Hòa; Lang trung bộ Lại Nguyễn Thuận bổ đi Án sát sứ tỉnh Biên Hòa.

– Tháng 4: Đợt duyệt tuyển năm nay, số đinh tăng lên 38.157 người. Riêng tỉnh Biên Hòa có 16.949 đinh (Gia Định 51.788; Định Tường 26.799; Vĩnh Long: 41.366; An Giang 22.988; Hà Tiên 5.728)

– Tháng 5. Lấy phó Lãnh binh tỉnh Biên Hòa là Lê Công Đức thăng Thự Lãnh binh quan tỉnh Bình Thuận; phó Vệ úy vệ Tả doanh Hùng nhuệ là Trần Ô bổ làm phó Lãnh binh quan tỉnh Biên Hòa, ngay sau đó Ô chết. Lấy phó Vệ úy vệ Hữu doanh Hùng Nhuệ là Nguyễn Viết Ngôn thay vào.

– Tháng 6. Tha thuế thân cho dân dõng các tỉnh Nam kỳ có khác nhau. Dụ rằng khi Trấn Tây nhiễu loạn, quan quân chia đường tiến đánh thì các tỉnh Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Gia Định, Biên Hòa phải đòi hương dõng, hoặc phải đi quân thứ cho đông quân lực, hoặc vẫn lưu ở tỉnh cho đủ chờ khi gọi đến (...); gần đây, đầu mục Xiêm La xin hòa, tù trưởng Cao Miên nhận tội, công việc quân thứ hơi thư nên đã cho (hương dõng) về yên nghiệp làm ăn (...) Vậy nên lượng gia ân cách để cho đều được nhớ ơn. Thuế thân năm nay chia làm 10 thành: ai có đi quân thứ thì miễn cho 7 thành, ai lưu ở tỉnh thì miễn 5 thành.

* Giáng dụ: Trước đây giặc Xiêm khởi loạn, đã lệnh cho 6 tỉnh Nam kỳ nghiêm cấm những dân buôn trong hạt không được chở riêng gạo muối đi trao đổi với dân Cao Miên. Nay sai Tổng đốc An Hà Doãn Uẩn, Tuần phủ An Giang Cao Hữu Dực nghị định điều lệ để thi hành. Từ đó, người kinh và người Cao Miên được thông thương như cũ. Riêng người kinh đến buôn bán ở thành Nam Vang, phải lãnh tờ bằng chứng do quan tỉnh cấp, hết hạn phải đem nộp.

1848

– Tháng 3. Sai tỉnh Gia Định đắp 2 bảo (đồn canh) Tam Kỳ (thuộc Biên Hòa), Lôi Lạp (thuộc Gia Định trở xuống) và bảo cũ Cần Thơ, Phú Mĩ để làm cho miền biển được thêm mạnh.

* Hộ bộ Hữu thị lang Ngô Văn Địch thăng Thự Tuần phủ Biên Hòa (nguyên Tuần phủ Võ Đình bị ốm, khuyết ra) kiêm lãnh Bố chánh sứ.

– Tháng 5. Lính ở tỉnh Biên Hòa đắp bảo Tam Kỳ. Nhiều người bị ốm vì gặp nắng quá. Sai tỉnh thần chi thuốc để chữa.

– Tháng 9. Sai tỉnh thần Nam kỳ chế cấp quần áo cho binh đinh đi thú (mỗi người áo kép vải mổ bụng, quần sại nam nhuộm màu cánh kiến mỗi thứ một chiếc).

– Tháng 11. Sáu tỉnh Nam kỳ đều ra lệnh trong hạt phải phòng kiểm và đem những dân thuyền nào đi sang cõi Man để buôn bán, đều kiểm xét kỹ và bắt về trị tội.

* Bộ Lại tâu xin đem số ruộng đất mới khai khẩn thêm ở các tỉnh Nam kỳ để bàn định thưởng phạt có thứ bậc khác nhau (bàn theo lệ năm Thiệu Trị thứ 5)

* Sai Thừa Thiên, Trị, Bình, Thanh, Nghệ, Quảng Nam, Bình, Phú, Thuận, Khánh, Định, Biên, Vĩnh Long tìm mua các thứ gỗ chở về giao cho kho gỗ, chứa đó để dùng (hơn 35.200 cây, cho khấu trừ vào ngạch thuế, hoặc cấp tiền vốn công để cho tiện dân).

– Tháng 12. Tha bớt số vải nộp thay tạp dịch cho các thợ làm việc ở cục thuộc Nam kỳ.

* Nghị cấp tiền cho biền binh ở thuyền chuyên chở tại kinh và các tỉnh ngoài. Những biền binh hạng bình được cấp trước: Các tỉnh Nam kỳ mỗi người cấp 1 quan 5 tiền (các nơi khác 1 quan; hoặc 5 tiền).

Comments