1881 - 1885

1881

Hạt Biên Hòa cùng với hạt Bà Rịa là 2 trong 6 hạt thuộc khu vực Sài Gòn (1 trong 4 khu vực của Nam kỳ).

 

Diện tích

Tổng

Làng

Chơ

Dân số

Biên Hòa

885.600ha

16

192

12

52.589

Bà Rịa

222.500ha

7

65

5

24.007

Biên Hòa - Bà Rịa thuộc phạm vi địa hạt của phái bộ truyền giáo miền Tây Nam kỳ.

(Đầu năm) Thực dân Pháp đưa Trần Bá Hựu làm Tri phủ Long Thành. Cũng như anh em của hắn là Trần Bá Lộc, Trần Bá Tường, Hựu rất tàn ác và làm nhiều việc bất nhân. Do đó, gần tết năm ấy, sư trụ trì chùa Giác Lâm, pháp danh là Huyền Vi (tục danh là Trần Văn Tấn) cùng 3 người khác bày mưu giết chết Hựu.

(4 - 5) Ban hành sắc lệnh tách chức năng tư pháp của các quan cai trị hành chính ở Nam kỳ để chuyển giao cho các quan tòa chuyên nghiệp.

(25 - 5) Ban hành sắc lệnh về quốc tịch của người Việt ở Nam kỳ: người Việt Nam sinh và sống ở Nam kỳ đều mang quốc tịch Pháp, nhưng vẫn phải chịu sự chi phối của luật pháp Việt Nam. Nếu muốn hưởng “quyền công dân Pháp” thì phải làm đơn và phải 21 tuổi.

Thành lập tòa án sơ cấp.

1882

(29 - 5) NĐ Thống đốc Nam kỳ qui định về cảnh sát ý tế đường biển ở Nam kỳ.

Bãi bỏ bởi NĐTĐNK 12 – 5 - 1931 (BAC 1763) và NĐTQ 15 – 9 - 1932 (Jvie, 3186).

(15 - 5) Thống đốc Nam kỳ ra nghị định thành lập Hội đồng tiểu thu (Conseil d’arrondissement) với các ủy viên là đại biểu kỳ hào tại chức cấp tổng, mỗi tổng bầu 1 đại biểu vào hội đồng; đối với những người không thuộc kỳ hào hàng tổng thì phải hội đủ các điều kiện sau: Trên 30 tuổi, chưa bị can án, đã có 2 năm làm việc và hiện không hưởng lương của bất kỳ ngân sách nào. Chủ tịch Hội đồng là quan đứng đầu tiểu khu, chức năng: Thảo luận và nghị quyết mọi vấn đề về kinh tế, tài chính, hành chính, phân chia khu vực trong lành, tổng, phân loại ruộng để đánh thuế, cách thức thu thuế, lập ngạn sách cho năm sau... Tuyệt đối không bàn đến chuyện chính trị. Các quyết nghị phải được Thống đốc thông qua mới được thi hành.

(5 - 10) Ban hành sắc lệnh các làng xã phải nộp một khoản tiền đặc biệt cho chính quyền địa phương để tổ chức đàn áp và ngăn chận mọi “âm mưu và hành động khởi nghịch” cho những người châu Á sống ở Nam kỳ cầm đầu chống đối lại nhà nước thực dân xảy ra ở làng xã mình. Ngoài ra, làng nào hoặc cộng đồng nào có người tham gia vào các hoạt động chống đối đó đều phải nộp tiền phạt.

1883

Biên Hòa có một trường tiểu học.

(24 - 6) Cuộc khởi nghĩa ở Mỹ Tho chuẩn bị từ đầu năm đến nay với qui mô cả Sài Gòn, Gia Định, Vĩnh Long, Bến Tre, Sa Đéc, Long Xuyên bị giặc phát giác. Trần Bá Lộc kéo quân vây bắt các thủ lĩnh. Giặc triệu tập Hội đồng Tư mật họp bất thường; chúng dùng biện pháp hành chính đày 14 thủ lĩnh ra Côn Đảo.

(19 - 7) Vua Tự Đức qua đời. Dục Đức được đưa lên thay, nhưng sau 3 ngày bị hạ bệ, đưa Hồng Dật lên thay lấy niên hiệu là Hiệp Hòa.

(3- 10) Tổng thống Pháp ra sắc lệnh thi hành ở Nam kỳ một số điều khoản trong bộ Dân luật của nước Pháp.

(20 - 8) Quân Pháp tấn công đánh chiếm cửa biển Thuận An (Huế).

(25 - 5) Triều đình Huế và thực dân Pháp ký “Hiệp ước Hòa bình” tại Huế. Nội dung chính: Triều đình Huế thừa nhận và chấp nhận Nam kỳ là thuộc địa Pháp; thừa nhận và chấp nhận nền bảo hộ của Pháp ở Trung kỳ và Bắc kỳ (Hiệp ước này do Harmand, đại diện chính phủ Pháp ký nên thường gọi là “Hiệp ước Harmand”). Theo đó, đất nước ta bị chia làm 3 xứ riêng biệt Nam kỳ (Cochinchine), Trung kỳ (Annam/vương quốc An Nam) và Bắc kỳ (Tonkin).

(2 - 12) Ưng Đăng lên ngôi thay cho Hồng Dật (tức Hiệp Hòa). Ưng Đăng lấy năm sau là năm Giáp thân (1884) làm niên hiệu Kiến Phước thứ nhất.

1884

 

Diện tích

Tổng

Làng

Chợ

Dân số

Biên Hòa

885.600ha

16

194

13

73.172

Bà Rịa

222.500ha

7

65

8

26.108

 

Biên Hòa và Bà Rịa thuộc địa phận giáo bộ truyền giáo miền Tây Nam kỳ.

(18 - 1) Thống đốc Nam kỳ ra quyết định thành lập Ủy ban sân khấu Sài Gòn (Commission théâtrale).

(26 - 3) Thực dân Pháp công bố sắc lệnh buộc các làng xã Nam kỳ phải lập sổ khai sanh, khai tử, khai giá thú.

(6 - 6) Triều đình Huế và Thực dân Pháp ký Hiệp ước Patenôtre tại Huế, gồm 19 điều khoản với nội dung chính: Nước An Nam thừa nhận và chấp sự bảo hộ của nước Pháp.

(31 - 7) Ưng Đăng chết. Triều đình đưa Ưng Lịch tức vua Hàm Nghi lên thay.

1885

(5 - 7) Đêm mùng 4 rạng mùng 5 tháng 7: Tôn Thất Thuyết cùng Trần Xuân Soạn chỉ huy nghĩa quân tấn công quyết liệt vào đồn Mang Cá, khu nhượng địa, khu sứ quán của thực dân Pháp ở Huế. Cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt. Tảng sáng, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi cùng Tam cung rút khỏi kinh thành và sau đó phát động phong trào Cần Vương chống Pháp.

(13 - 7) Từ Sơn phòng Quảng Trị, vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần Vương.

(19 - 9) Thực dân Pháp đưa Ưng Đường lên làm vua thay vua Hàm Nghi. Ưng Đường lấy niên hiệu là Đồng Khánh.

* Thành lập trại cô nhi ở Biên Hòa.

Comments