1902 - 1905

1902

* Làm xong đường bộ Sài Gòn – Bà Rịa.

* Bắt đầu xuất khẩu bắp của Đông Dương: 440 tấn (sản lượng năm 1929: Nam kỳ có 13.600ha trồng ngô, thu hoạch 15.500 tấn; Trung kỳ 44.000 tấn; Bắc kỳ và Bắc Trung kỳ: 97.000 tấn).

– Tháng 2. Bắc xong cầu sắt Bình Lợi qua sông Sài Gòn nối liền Sài Gòn với Biên Hòa, có đường xe lửa chạy qua. Cầu gồm 6 nhịp, trong đó có một nhịp xoay, dài 40 thước để tạo điều kiện cho tàu bè qua lại dễ dàng. Cầu do công ty Levallois – Perret đấu thầu.

(27 - 9) Thiết lập thẻ thuế thân ở Nam kỳ.

(20 - 10) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thiết lập chế độ độc quyền nấu cất rượu và bán rượu trên toàn cõi Đông Dương; giao cho Sở Thương chánh và độc quyền Đông Dương toàn quyền điều hành việc này. Nội dung chính của nghị định: 1/ Cá nhân hay công ty muốn được đặc quyền nấu và bán rượu phải làm đơn xin Sở Thương chánh và Độc quyền. 2/ Ai nấu rượu không giấy phép sẽ bị phạt từ 500Fr đến 5.000Fr và bị phạt giam từ 15 ngày đến 3 năm và bị tịch thu tất cả dụng cụ, nguyên vật liệu. 3/ Ai chứa hoặc bán rượu không có giấy phép sẽ bị phạt tiền từ 200Fr đến 2.000Fr và phạt giam từ 8 ngày đến 1 năm.

(22 - 12) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định về việc thành lập các đại lý bán rượu.

1903

* Phan Bội Châu vào Huế, Quảng Nam... và sau đó vào Nam kỳ để vận động các nhân sĩ lục tỉnh.

(6 - 1) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định bãi bỏ chế độ “tư cách bản xứ” (indigénat) ở Nam kỳ: kể từ ngày này, tất cả người Việt Nam nào chưa được xếp vào loại “công dân Pháp” cũng đều do Tòa án Pháp xét xử dựa trên bộ Hình luật của nước Pháp đang áp dụng ở thuộc địa ở Nam kỳ.

(24 - 2) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định qui định một số luật vi cảnh áp dụng ở Nam kỳ, theo tinh thần nghị định 6 – 10 - 1903: Phạt tiền từ 1Fr đến 15Fr và phạt giam từ 1 đến 5 ngày (hoặc một trong hai hình phạt ấy) về các tội: 1/ Tội nói xấu hoặc chống đối nhà nước Pháp; 2/ Phao tin đồn gây rối trật tự công cộng; 3/ Tội không tham gia tuần canh ở làng xã; 4/ Nhận được giấy gọi của nhà cầm quyền Pháp hoặc An Nam mà không đi gặp; 5/ Tội chứa chấp người không có thẻ thuế thân; 6/ Chứa chấp những người phạm pháp đang bị nhà cầm quyền truy nã; 7/ Tội thay đổi chỗ ở mà không báo cho chính quyền làng xã biết; 8/ Tội reo hò, đánh trống ầm ỉ không cần thiết...

(25 - 8) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập Trường Y tế thực hành bản xứ ở Nam kỳ để đào tạo y tá và nữ hộ sinh người Việt để đáp ứng yêu cầu lập các trạm xá ở xã hay liên xã.

* Xây cầu Gành và cầu Rạch Cát cho đường xe lửa xuyên Việt và quốc lộ 1.

1904

(14 - 1) Khai thác đoạn đường sắt đầu tiên Sài Gòn - Biên Hòa / 71 km.

(14 - 3) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định đặt giải thưởng bằng tiền cho những ai bắt giữ được binh lính Nam kỳ đào ngũ.

– Tháng 5. Thành lập Hội Duy Tân tại nhà Tiểu La Nguyễn Hàm. Hội trưởng: Kỳ ngoại hầu Cường Để; các hội viên: Phan Bội Châu, Nguyễn Hàm, Nguyễn Hiền, Đặng Tử Kính, Đặng Thái Thân với mục đích: “Cốt sao khôi phục được Việt Nam, lập ra một chính phủ độc lập, ngoài ta chưa có chủ nghĩa gì khác” (Theo Phan Bội Châu niên biểu): (Chương trình của Hội Duy Tân: “Khôi phục nước Việt Nam, lập thành một nước quân chủ lập hiến”; đầu tháng 12/1912, tại Quảng Đông (Trung Quốc), Duy tân hội bị bãi bỏ để thành lập Việt Nam quang phục hội).

(27 - 8) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định đầu tiên về việc quản lý hành chính cấp xã ở Nam kỳ: 1/ Việc quản lý xã thuộc Hội đồng Đại kỳ mục (Conseil de Grand Notable); 2/ Tiêu chuẩn của kỳ mục phải là “những điền chủ hoặc những người giàu có, sung túc nhất trong xã; 3/ Tất cả các kỳ mục họp chọn 11 người để thành lập Hội đồng: Hương Cả (chủ tịch), Hương Chủ (phó chủ tịch); và các ủy viên: Hương Sư, Hương Trưởng, Hương Chánh, Hương Giá, Hương Quản, Hương Bộ (hay Thủ Bộ), Hương Thôn, Xã trưởng (hoặc Thôn trưởng), Hương Hào.

(30 - 10) Khai thác đoạn đường sắt Sài Gòn – Xuân Lộc dài 81 Km.

(5 - 11) NĐ Thống đốc Nam kỳ về số ngày làm xâu áp đặt cho người Mọi các tỉnh Bà Rịa, Biên Hòa và Thủ Dầu Một.

(8 - 11) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thực hành chính sách độc quyền sản xuất, khai thác và bán muối trên toàn Đông Dương và giao quyền điều hành cho Sở Thương chánh và Độc quyền Đông Dương.

1905

* Thành lập Sở Lâm nghiệp toàn Đông Dương

(20 - 1) Phan Bội Châu và Tăng Bạt Hổ sang Nhật (Tháng 6 - 1905 về nước, tháng 7 khởi đầu phong trào Đông Du)

(16 - 3) Trường Chasseloup - Laubat Sài Gòn sau trận bão năm Thìn (16 - 3 - 1904) bị ảnh hưởng nặng nên dời lớp đệ tam đến tiếp tục học tại Biên Hòa, tạm trú trong một trại lá cất ở phía Đông tỉnh.

(11 - 5 tức ngày 8 - 4 âm lịch) Thực dân Pháp tấn công căn cứ Bưng Kiệu – Vĩnh Cửu của Hội kín Đoàn Văn Cự. Đoàn Văn Cự quê ở Bình An (Thủ Đức). Khi Pháp chiếm Biên Hòa, ông dời gia đình về Bưng Kiệu (nay là phường Tam Hòa, TP. Biên Hòa) tập hợp lực lượng để mưu cầu chống Pháp. Những người yêu nước tham gia khá đông và địa bàn ảnh hưởng càng lúc càng rộng – từ Bình Đa đến Núi Nứa (Bà Rịa). Giặc biết tin đưa lính tấn công. Đoàn Văn Cự và 16 nghĩa quân hy sinh.

(25 - 8) Khai thác đoạn đường sắt Xuân Lộc – Gia Rai dài 18 km.

(14 - 12) Toàn quyền Đông Dương ra nghị định về việc tuyển Tri huyện, Tri phủ, Đốc phủ sứ ở các tỉnh Nam kỳ, đồng thời ra nghị định tuyển dụng người Việt vào Ban thư ký văn phòng cấp tỉnh, Tòa Thống đốc và Phủ Toàn quyền.

Comments