1943

1943

* Đầu năm, Ban cán sự miền Đông được thành lập; đồng chí Trịnh Văn Dục về quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa hoạt động.

* Đồng chí Phạm Văn Búng người Gia Định, cán bộ Xứ ủy giải phóng, được phân công về Biên Hòa hoạt động trong nhóm Nguyễn Văn Nghĩa cho đến ngày tổng khởi nghĩa. Các đồng chí đã bước đầu thành lập các tổ chức Việt Minh ở một số nơi thuộc Tân Uyên, Châu Thành, Long Thành và Bình Trước (tỉnh Biên Hòa). Đồng chí Lê Minh Định - Xứ ủy giải phóng, được cử về Long Thành hoạt động. Đồng chí Lê Hữu Kiều hoạt động ở Long Thành. Đồng chí Hoàng Minh Châu trở lại Biên Hòa hoạt động theo sự phân công của Xứ ủy tiền phong. Đồng chí làm việc ở sở Trường Tiền để hoạt động và đã xây dựng được một Chi bộ đảng tại đây và tổ chức một số cơ sở khác: Ga Biên Hòa, Tân Phong, Hóa An, Tân Hạnh, Tân Bình.

* Chi bộ Đảng thành lập tại Ga xe lửa Biên Hòa do đồng chí Ngô Văn Tư làm Bí thư. Chi bộ Đảng nhà máy BIF được lập lại. Đồng chí Đặng Nguyên làm Bí thư và các đồng chí ủy viên: Hoàng Bình Cận, Hoàng Bá Bích, Đạo, Ngân. Đồng chí Hồ Văn Đại từ sở cao su An Lộc về Biên Hòa nối lại liên lạc với đồng chí Phạm Văn Thuận (Bình Ý) và các đồng chí khác. Đồng chí Lê Nguyên Đạt thành lập Chi bộ Đảng ở sở củi, Trảng Bom.

– Tháng 7. Trên 300 công nhân ở Trảng Bom đình công với chủ sở đòi phát gạo tốt và thuốc sốt rét. Chủ sở giải quyết yêu sách của công nhân.

(7 - 8) Báo “Thanh niên” xuất bản tại Sài Gòn ra số đầu tiên. Tờ báo do kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát chủ trương với sự cộng tác của nhiều trí thức, nghệ sĩ yêu nước như Dương Tử Giang, Lưu Hữu Phước, Mạnh Phú Tư, Nguyên Hồng, Chế Lan Viên, Huỳnh Văn Nghệ, Xuân Diệu... Tờ báo trở thành hạt nhân của phong trào thanh niên yêu nước Nam bộ thời tiền khởi nghĩa. Tờ báo tồn tại đến ngày 30 – 9 - 1944.

– Tháng 9. Một số đồng chí trong Xứ ủy nối được liên lạc với phái viên trung ương cử vào và nhận được các tài liệu, nghị quyết của Đại hội Trung ương khóa VIII. Từ đó các hoạt động chủ vào việc vận động thành lập các tổ chức Việt Minh và các hội Cứu quốc.

(30 - 9) Phúc trình thanh tra năm 1943 của nguơì Việt liên quan tới các làng: Bình Trước, Phước Lộc, Hưng Lộc, Tân Ba, Thiệân Tân (tỉnh Biên Hòa) về tình hình ban hội tề, công nho, thuế khóa, hộ tịch, lưu trữ hồ sơ.

– Tháng 10. Gần 500 công nhân cao su Long Thành đấu tranh với chủ sở đòi bồi thường cho công nhân và trừng trị tên xếp người Pháp đánh chết công nhân. Chủ sở đã thực hiện việc bồi thường cho công nhân.

(20 - 12) Hơn 600 công nhân sở cao su Bình Lộc, dưới sự lãnh đạo của các đồng chí Điện, Kiến, Vong, Thông kéo lên trụ sở của tên chủ nhất đồn điền đưa yêu sách. Cuộc đấu tranh nhanh chóng biến thành cuộc tuần hành với các khẩu hiệu: “Không được đánh đập công nhân”, “Tống cổ tên xếp Kỳ, xếp Nhỏ gian ác”. Thực dân Pháp huy động một đại đội lính khố đỏ từ Biên Hòa lên đàn áp, bắn chết một số người và bắt đi 40 người. Chị Lê Thị Lương đã vận động hàng chục chị em phụ nữ nằm chặn đầu xe không cho chúng chở những người bị bắt đi. Bọn giặc cho xe cán chết nhiều chị em phụ nữ. Công nhân kiên trì đấu tranh suốt ngày đêm, đòi bồi thường nhân mạng, phản đối sự đàn áp dã man của giặc. Cuối cùng, bọn chủ buộc phải giải quyết một số yêu sách, trả công nhân mãn hạn về xứ, đổi một số tên xếp, tên cai xu đi nơi khác.

– Cuối năm. Chi bộ Đảng ở BIF có 5 đảng viên: Đặng Nguyên, Đáo, Ngắn, Hoàng Bá Bích, Hoàng Đình Cận. Chi bộ ga xe lửa Biên Hòa thành lập, do đồng chí Ngô Văn Tư làm Bí thư. Chi bộ này liên hệ với chi bộ đề - pô Dĩ An và tổ chức Đảng ở Sài Gòn. Tại sở củi, Trảng Bom, đảng viên Lê Nguyên Đạt đã xây dựng một số cơ sở cách mạng và thành lập được một chi bộ.

- Dân số tỉnh Biên Hòa khoảng: 183.000 người, gồm:

+ Người Việt:                 139.000

+ Đồng bào thiểu số:       40.000

+ Người Hoa:                     3.000

+ Người Pháp:                      580

Comments