2.1. Căn cứ địa kháng chiến Biên Hòa những ngày đầu chống Pháp

II.1. Căn cứ địa kháng chiến Biên Hòa những ngày đầu chống Pháp:

Kể từ khi quân xâm lược Pháp tiến bức thành Gia Định ngày 17 tháng 2 năm 1859, triều đình nhà Nguyễn đã phái những tướng lĩnh (Cáp - Tịnh - Duy) lo việc chống đỡ. Những cánh quân của triều đình đã đóng quân ở Biên Hòa, Phú Thọ (Gia Định), Tân An để dễ dàng ứng cứu lẫn nhau lúc cần thiết. Lực lượng quân trù bị (lính dinh điền) và số tình nguyện sau đó của Biên Hòa rất đông đảo. Họ tham gia hầu hết các trận đánh Pháp cả hai mặt trận Biên Hòa (Đồng Nai) và Gia Định (Sài Gòn). Từ căn cứ Biên Hòa, quân của ta tập kích đánh lẻ đồn giặc ở chợ Lò, Bình Long, Bình An, xuống Gia Định. Cần lưu ý là hai huyện Bình An và Bình Long đã bị kẻ thù chiếm từ năm 1859 (1).

Sau trận đại chiến với quân Pháp tại Chí Hòa, lực lượng quân ta tổn thất nặng nề. Đồn Chí Hòa rơi vào tay quân Pháp. Các tướng lĩnh Nguyễn Tri Phương, Phạm Thế Hiển cùng quân sĩ rút về Biên Hòa. Các thứ thần ở Gia Định: Tuần phủ Đỗ Quang, Bố chánh Đặng Công Nhượng, Án sát Phạm Ý bị Pháp truy đuổi đã vòng qua Tây Ninh rồi đến Biên Hòa hiệp với số quân còn lại tiếp tục chiến đấu.

Trước việc mất Chí Hòa, triều đình Nguyễn tức tốc phái Nguyễn Bá Nghi giữ chức Khâm sai đại thần cùng Tôn Thất Đính làm Đề đốc mang 4.000 quân vào Biên Hòa tiếp viện, củng cố quân luật, mộ thêm binh lính để giữ các tỉnh còn lại: Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên.

Chiếm xong Chí Hòa, quân Pháp thấy cần phải đánh lấy Biên Hòa và Định Tường, hai tỉnh giáp ranh với Gia Định - Sài Gòn để mở rộng địa bàn hoạt động quân sự. Quân ta từ các căn cứ hai tỉnh Biên Hòa, Định Tường thường xuyên tấn công quân xâm lược. Đề đốc Charner nhận thấy Biên Hòa phòng thủ chặt chẽ hơn Định Tường nên quyết định đưa quân đánh Định Tường trước. Trong khi đó, Charner cử Đồ đốc Thủy sư Page chỉ huy đoàn tàu từ sông Sài Gòn ra Nhà Bè, ngược sông Đồng Nai do thám tình hình lên phía Đồng Váng thuộc tỉnh Biên Hòa.

Biên Hòa cách Gia Định khoảng 30 cây số tính theo đường chim bay. Tất cả các con đường dẫn đến Biên Hòa trên bộ cũng như dưới nước đều được phòng thủ chặt chẽ. Cách Biên Hòa khoảng 8 cây số về phía Tây Nam có một chiến lũy Mỹ Hòa (1) với 3.000 quân trấn đóng. Ở phía Nam Biên Hòa có tiền đồn Gò Công (2) và một số ổ đề kháng phòng thủ. Dưới sông Đồng Nai từ Nhà Bè đến Biên Hòa có chín cản gỗ đóng cừ và một cản đá hàn rất vững chắc. Dưới sông chỗ nào có cản thì trên bờ được xây dựng pháo đài, bố trí súng thần công yểm trợ khi cần thiết. Vị thế của Biên Hòa rất quan yếu đối với Sài Gòn, Gia Định. Ngay từ đầu trong công cuộc chống Pháp ở Nam kỳ, Biên Hòa là một căn cứ kháng chiến quan trọng.



(1) Tờ tâu của Tôn Thất Cáp, Lê Tố, Nguyễn Duy về tình hình quân Pháp sau khi họ chiếm hai huyện Bình An và Bình Long. Trình bày những phương pháp chống giặc. Châu bản triều Nguyễn P3 RT Tự Đức XIII, tờ 76 - 80 kho lưu trữ TW II CB 254

(1) Nay thuộc Bình Dương

(2) Nay thuộc TP.Hồ Chí Minh

Comments