1.1. Thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn

Thuở xưa dân cư bản địa đi lại trên những con đường mòn, họ vận chuyển nông, lâm sản hoàn toàn bằng sức người. Khi người Việt, người Hoa nhập cư vào Đồng Nai, một số ít lái buôn dùng ngựa thồ chuyên chở hàng theo đường mòn vào các ấp của người bản địa để trao đổi lấy nông sản, lâm sản đem về bán lại.

Lúc đầu dân cư còn thưa thớt, đường bộ còn hạn chế thì giao thông đường thủy là chính, họ tận dụng sông Đồng Nai từ bến Vịnh trở ra biển để mở các tuyến đường đi lại, vận chuyển bằng ghe thuyền. Năm 1668 Nông Nại đại phố được thành lập thì việc đi lại, vận chuyển hàng hóa bằng ghe thuyền đường thủy càng phát triển mạnh. Giao thông đường thủy trên sông Đồng Nai lúc bấy giờ có 2 tuyến chính:

Tuyến thứ nhất từ Cảng Cù Lao Phố đi Tân Uyên, Bình Ninh để mua bán trao đổi hàng hóa với tổng Bình An và tổng Phước Chánh.

Tuyến thứ nhì từ Cảng Cù Lao Phố đi Tam An, Bến Gỗ, Bến Kẹo để mua bán trao đổi hàng hóa với các tổng Long Thành và Phước An (nay là Bà Rịa).

Cảng thị Cù Lao Phố là trung tâm đầu mối vận tải hàng hóa của địa phương. Dọc theo bờ sông dài khoảng 5 dặm, phía Bắc ghềnh đá có vực sâu làm chỗ cho tàu biển đến đậu thả neo.

Năm 1748 chúa Nguyễn cho mở thiên lý cù (là đường quốc lộ đầu tiên ở phía Nam) nối liền kinh đô Huế với phủ Gia Định.

Năm 1808, vua Gia Long nhà Nguyễn đổi dinh Trấn Biên thành trấn Biên Hòa, thăng huyện Phước Long thành phủ Phước Long, thăng 4 tổng trực thuộc thành 4 huyện Bình An, Phước Chánh, Long Thành, Phước An - và bắt đầu từ đây người ta mở các con đường từ trấn lỵ về phủ lỵ, huyện lỵ, đường đất rộng từ 3 - 4 mét, những nơi qua suối có bắc cầu gỗ lát ván cho xe bò, xe ngựa chở khách và hàng hóa qua lại:

Tuyến thứ nhất: từ Búng (huyện lỵ Bình An) về trấn lỵ Biên Hòa qua bến đò Hóa An.

Tuyến thứ hai: từ Bình Ninh (phủ lỵ Phước Long) qua Bến Cá (huyện lỵ Phước Chánh) về trấn lỵ Biên Hòa.

Tuyến thứ ba: từ An Điền (huyện lỵ Phước An) qua huyện lỵ Long Thành về trấn lỵ Biên Hòa

Từ năm 1827, nhà nước bắt đầu mở các tuyến đường từ các huyện lỵ về trung tâm các tổng. Cũng trong thời gian này nhà Nguyễn cho sửa chữa và mở rộng đường thiên lý từ kinh đô Huế đến Gia Định thành. Đường nền đất một số đoạn có rải sạn, những nơi qua suối có bắc cầu gỗ nhưng xe ngựa, xe bò chỉ đi lại được một số đoạn từ Bến Nghé qua Thủ Đức, Bình Trước, Phước Lộc đến An Điền, còn từ An Điền qua Xuyên Mộc, qua Bình Thuận trở ra đi lại khó khăn nên chỉ dành cho ngựa trạm và người đi bộ.

Comments