3. Nghệ thuật diễn xướng dân gian và truyền thống

Cũng như các địa phương khác ở Nam bộ, tài liệu thư tịch đề cập đến các hoạt động diễn xướng dân gian và truyền thống là rất ít ỏi và sơ lược.

 - Về hát bội: Đại Nam liệt truyện tiền biên khi nói về ký lục Trấn Biên Đặng Đại Độ có cho biết: cuối thế kỷ XVIII, chúa Nguyễn có sai hầu cận vào Trấn Biên "bắt ca nhi" ([1][57])

 - Về diễn xướng dân gian, sách Gia Định Thành thông chí, biên soạn hồi đầu thế kỷ XIX, đề cập đến tiết cuối năm ở Nông Nại có miêu tả sinh hoạt hát sắc bùa: "đêm 28 tháng chạp, na nhân (tục danh nậu sắc bùa) đánh trống, gõ phách, một bọn 15 người đi theo dọc đường, trông nhà nào hào phú mở cửa ngỏ thì vào dán lá bùa nơi cửa, niệm thần chú, rồi nổi trống phách lên, ca xướng những lời chức mừng; Người chủ nhà dùng cổ bàn, chè rượu khoản đãi và gói tiền thưởng tạ; xong nhà này sang nhà khác, cũng làm như vậy cho đến hết buổi trừ tịch mới thôi. Ấy là có ý đuổi tà chống ma, trừ cũ trước mới vậy" ([2][58])

 - Về sinh hoạt "đờn ca vui chơi" thì tại giữa bạn bè, buôn bán cũng được tác giả Gia Định Thành thông chí đền cập đến khi nói về hoạt động thương mại ở Cù Lao Phố ([3][59]).

Nói chung, các chi tiết dẫn trên hẳn đã là không phản ánh đầy đủ các sinh hoạt diễn xướng ở Đồng Nai - một xứ sở mà sách Đại Nam nhất thống chí nhận xét chung là "ưa sự hát múa" ([4][60]). Sau đây, dựa trên những kết quả điều tra điền dã, chúng tôi phác họa những thành tố chính của hoạt động biểu diễn dân gian và truyền thống của tỉnh Đồng Nai.




([1][57]) Đại Nam liệt truyền tiền biên. Bản dịch của Cao Tự Thanh, Nxb. Khoa học xã hội, 1945, trang 230.

([2][58]) Trịnh Hoài Đức, sđd, tập Hạ, trang 7.

([3][59]) Trịnh Hoài Đức, sđd, tập Thượng, trang 22.

([4][60]) Đại nam nhất thống chí/ Lục tỉnh Nam Việt. bản dịch của Tu Trai Nguyễn Tạo.

Comments