3. Bóng đá

Bóng đá là môn thể thao sớm phát triển ở xứ Đồng Nai, năm 1929 chi bộ Đảng đầu tiên ở Phú Riềng (lúc đó thuộc tỉnh Biên Hòa) được thành lập, thông qua tổ chức này thành lập các hội quần chúng để hoạt động cách mạng; trong đó có Hội đá bóng, và Hội múa lân. Năm 1939, ở Biên Hòa có đội bóng đá mang tên CERCLE PORLY, trong đội có nhiều đảng viên Đảng Cộng sản. Nhưng, trước 1945 là giai đoạn của bóng đá tự phát, thiếu tổ chức, riêng lẻ, chỉ có ở một số khu dân cư đông đúc như Biên Hòa, Long Thành, Vĩnh Cửu. Lúc ấy các đội bóng còn đá chân không (không mang giày) mãi đến 1954. Một số nơi có đội bóng đá là Nhà máy cưa BIF (Tân Mai), Bửu Long, Tân Thành, Hiệp Hòa, Tân Vạn, Nhà thương điên Biên Hòa; ở những nơi này có bãi cỏ làm sân bóng, được xem là những sân có sớm nhất ở Biên Hòa. Đội bóng tương đối có tổ chức là đội Nhà ga Biên Hòa, sau đổi tên là Câu lạc bộ Biên Hùng (ngưng hoạt động một thời gian khá dài, sau khôi phục tên gọi, lập được đội bóng trẻ, vận động viên đạt cấp kiện tướng). Đội bóng có mang giày khi đá giao hữu với các đội khác là đội Cây Chàm thường được gọi là đội Nhà binh, đội bóng này có một số lính Pháp cùng đá. Ngoài ra, một số cầu thủ ở Lái Thiêu (Bình Dương) thường cùng đá trong đội Cây Chàm. Bửu Hòa và Hiệp Hòa là 2 nơi thường liên quân với nhau khi đá với các đội khác. Ngoài Biên Hòa, miệt Phước Thiền của Nhơn Trạch ngày nay và Long Khánh cũng có một vài đội bóng. Giai đoạn này, tuy có nhiều đội bóng nhưng do chưa được tổ chức chặt chẽ nên chỉ đá giao hữu, không có giải chính thức.

Sau năm 1954, các đội bóng mới dần dần được cấp đồng phục và mang giày. Lúc này ở Hiệp Hòa có một sân bóng khá tốt, nay là khuôn viên Trường phổ thông trung học Nam Hà. Những năm 1955 - 1965, một số đội bóng được chính quyền Sài Gòn bảo trợ nên khá nổi tiếng, như: Đội Công xưởng không quân, đội Không đoàn 23 kỹ thuật - tiếp vận (sau này đổi tên thành đội Bộ chỉ huy kỹ thuật - tiếp vận), đội Tiểu khu Biên Hòa... Năm 1973, đội thanh niên Hiệp Hòa được thành lập, đây là đội bóng tập hợp những thanh niên mượn công việc đá bóng để khỏi đi lính ra mặt trận, sau trở thành đội dự bị cho đội Sư đoàn 3 không quân ngụy. Có 4 đội bóng được Tổng cuộc túc cầu của chính quyền Sài Gòn công nhận đẳng cấp là: Sư đoàn 3 không quân, Bộ chỉ huy kỹ thuật - tiếp vận, Tiểu khu Biên Hòa và Thanh niên Hiệp Hòa. Nhiều cầu thủ mượn công việc đá bóng để khỏi cầm súng, sau 1975 còn tiếp tục đá bóng hoặc làm huấn luyện viên như Lôi Ngươn Bình, Phạm Trọng Quang, Nguyễn Văn Minh, Kiều Văn Chảy, Võ Bá Môi...

Về phong trào bóng đá ngoài quân sự, có một đội bóng hoạt động được ít lâu thì ngưng, đó là đội Huê Kiều nhưng thành phần nòng cốt vẫn là một số cầu thủ của các đội khác tập hợp về.

Sau năm 1975, ở Đồng Nai, bóng đá là môn thể thao đầu tiên có quyết định thành lập. Đội bóng đầu tiên được thành lập là đội bóng khu phố 2, phường Thanh Bình, Biên Hòa. Tháng 3 - 1976, Sở thể dục - thể thao quyết định thành lập đội tuyển bóng đá của tỉnh do ông Lưu Thành Long làm chỉ đạo viên, ông Phan Văn Mỹ là huấn luyện viên trưởng, huấn luyện viên phó là Huỳnh Mộng Nguyên. Lúc này Đồng Nai có một số đội bóng mạnh: Đội bóng thành phố Biên Hòa, đội bóng Tỉnh đội, đội bóng Vũng Tàu (lúc chưa tách tỉnh). Một giải lớn đội tuyển Đồng Nai tham dự là giải Cửu Long, thi đấu không thành công, xếp 8/9 đội dự giải. Sau đó, đội tuyển Đồng Nai liên tục tranh giải khu vực từ Huế trở vào, năm 1985 thi hành giải tách hạng, do có tiêu cực trong tổ chức giải, đội Đồng Nai phải xuống hạng. Đến năm 1987, đội tuyển Đồng Nai lên hạng A1, lúc này huấn luyện viên trưởng là ông Lôi Ngươn Bình; thành phần cầu thủ nòng cốt có Tôn Quốc Khánh, Lưu Ngọc Tuấn, Nguyễn Đức Nhân, Trần Thanh Phong... Năm 1989, tham gia thi đấu tách hạng đội mạnh, ở vòng loại, Đồng Nai xếp hạng thứ 5/11 đội, vào vòng trong xếp hạng thứ 6/6, không được lên hạng đội mạnh. Từ năm 1990 đến 1999, đội tuyển bóng đá Đồng Nai ở hạng A1, 3 lần lọt vào vòng chung kết tranh lên hạng đội mạnh, năm 1990 ở Huế; năm 1994 ở Gia Lai - Đắc Lắc, năm 1998 ở Đồng Tháp nhưng không thành công.

Trong khi đó, năm 1990 huyện đầu tiên có đội bóng lên hạng A1 là đội Xuân Lộc, sau đó giải thể. Ngành cao su Đồng Nai sau đó cũng lên hạng A1, tên là đội bóng Cao su Đồng Nai. Đồng Nai là tỉnh duy nhất trong cả nước có 3 đội A1. Không chỉ thế, xã đầu tiên có đội bóng đẳng cấp A2 toàn quốc là đội xã Hiệp Hòa, thành phố Biên Hòa. Sau này hạng A2 giải thể, không tổ chức tranh giải.

Từ khi bóng đá Đồng Nai có tổ chức, hàng năm đều tổ chức giải vô địch, giải hạng B và giải trẻ. Ngoài Biên Hòa, nhiều huyện có phong trào bóng đá mạnh, đoạt nhiều giải cao ở cấp tỉnh như Long Khánh, Thống Nhất, Long Thành...

Bóng đá Đồng Nai có nhiều cầu thủ hay đóng góp cho phong trào bóng đá chung của quốc gia và khu vực: Danh thủ Phan Văn Rạng từng đã luyện tập trên sân cỏ Biên Hòa, Chín Lùn ở Nhà máy cưa BIF từng là thành viên đội tuyển Nam kỳ; Nguyễn Văn Giao từng tham dự cúp C1 châu Á; Trần Triết Anh, Đinh Công Hoàng nhiều năm được chọn vào đội tuyển quốc gia, Trần Cẩm Phúc, Lôi Ngươn Bình dự giải thanh niên châu Á... Mới đây, vận động viên Nguyễn Đức Mạnh cũng được chọn vào đội tuyển Olympic Việt Nam và đội dự tuyển Việt Nam. Những người từng làm huấn luyện viên trưởng đội tuyển bóng đá Đồng Nai theo thứ tự trước sau là: Phan Văn Mỹ, Đoàn Minh Lương, Lôi Ngươn Bình, Bùi Văn Thương, Bùi Xuân Thiên, Trần Văn Xinh, Quách Hùng Bảo, Trần Chính, Lâm Ngọc Lập.

Comments