1.3.1. Về thời gian ra đời Văn miếu Trấn Biên

Có hai loại ý kiến về thời gian ra đời của Văn miếu Trấn Biên. Một loại ý kiến cho rằng Văn miếu Trấn Biên (VMTB) đuợc xây dựng từ khá sớm, năm 1715. Loại ý kiến thứ hai cho rằng mãi 60 năm sau, tức năm 1775, VMTB mới được ra đời.

Sách Biên Hòa sử lược của Lương Văn Lựu, Quyển thứ I, Trấn Biên cổ kính, tác giả xb, 1972 có viết: “Ở Biên Trấn, “Văn Miếu” được xây cất tại thôn Tân Lại (Tân Thành) huyện Phước Chính (Đức Tu) cách trấn thành 2 dặm (ngàn thước) về phía Tây Bắc. Địa điểm này do quan trấn thủ Nguyễn Phan Long và Ký lục Phạm Khánh Đức lựa đất, năm Ất Mùi (1775) đời Duệ Tông Hoàng đế Phúc Thuần” (tr.65). Có lẽ đây là điểm xuất phát của những ý kiến cho rằng VMTB xuất hiện năm 1775, vì trước ông Lương Văn Lựu, không thấy ai xác định VMTB ra đời năm 1775. Các sách xưa (Gia Định Thành thông chí của Trịnh Hoài Đức và Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn) đều ghi thời điểm ra đời của VMTB là “năm Ất Mùi” (năm 1715 và 1775 theo Âm lịch, đều là “Ất Mùi”). Song, cả Trịnh Hoài Đức lẫn Quốc sử quán triều Nguyễn đều ghi rõ: “Đời vua Hiển Tông năm Ất Vị (tức Ất Mùi) thứ 25” hoặc “Năm Ất Mùi, Hiển Tông thứ 25”. “Hiển Tông” theo thế thứ của triều Nguyễn chính là Hiển Tông Hiếu minh Hoàng đế Nguyễn Phúc Chu (1691 - 1725), đương thời gọi là Quốc chúa. Chính vị chúa này đã sai Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược xứ Đồng Nai. Năm thứ 25, đời Hiển Tông Nguyễn Phúc Chu là Ất Mùi (1715). Vì thế, VMTB đã ra đời từ năm Ất Mùi - 1715, (tức đời chúa Nguyễn Phúc Chu), không phải là Ất Mùi - 1775.

Comments