2.2.2. Thời kỳ 1961 - 1967

II.2.2.Thời kỳ 1961 - 1967:

* Báo Đồng Nai:

Trong giai đoạn này, tỉnh Biên Hòa và tỉnh Bà Rịa có một lần nhập, tách (3/1963 - 12/1964). Do đó tờ báo của tỉnh cũng hai lần thay đổi manchette: từ báo Đồng Nai đến báo Giải Phóng (tỉnh Bà Biên) và trở lại báo Đồng Nai cho đến cuối năm 1967.

          Tháng 6 - 1961, tỉnh Biên Hòa được lập lại do đồng chí Nguyễn Văn Trị (Năm Kiệm) làm Bí thư kiêm Trưởng Ban tuyên huấn. Cơ sở in ấn của tỉnh Thủ Biên được phân chia về cho hai tỉnh Biên Hòa và Phước Thành. Bộ phận in của tỉnh Biên Hòa chuyển về đặt ở Trảng Bom, đồng chí Ba Tùng phụ trách (chỉ còn lại một máy in ronéo).

Đây là giai đoạn cách mạng miền Nam và Biên Hòa chuyển sang một thời kỳ mới: kết hợp đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, nhằm mục tiêu trước mắt là đánh bại chiến lược "chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ. Để phục vụ nhiệm vụ chính trị này, đồng thời cổ vũ phong trào đấu tranh của nhân dân trong tỉnh, Tỉnh ủy Biên Hòa chủ trương ra báo Đồng Nai.

          Báo Đồng Nai do Ban tuyên huấn tỉnh phụ trách. Số báo ra đầu tiên ngày 25 - 1 - 1962 (số 6 là tiếp nối báo Thủ Biên). Báo có khổ in 30 x 40 cm, và vì ra đúng dịp Tết nên có đến 38 trang (không kể bìa), số lượng phát hành: 3.000.

Trang bìa của báo Đồng Nai in hai màu trắng đen, vẽ tranh một đoàn quần chúng đi biểu tình với khí thế sôi nổi quyết tâm, mang theo 2 băng - rôn với khẩu hiệu: "Chấm dứt việc dồn dân đuổi làng" và "Đế quốc Mỹ cút khỏi miền Nam Việt Nam". Bên trái phía trên trang bìa là manchette báo gồm có 3 dòng chữ: dòng trên cùng là hàng chữ Độc lập - Dân chủ - Hòa bình - Trung lập (cỡ chữ 12); dòng giữa là Đồng Nai (cỡ chữ 48); dòng dưới là Cơ quan thông tin của Mặt trận Dân tộc giải phóng tỉnh Biên Hòa (cỡ chữ 12). Góc bên phải phía dưới trang bìa là dòng chữ "Số đặc biệt Xuân Nhâm Dần 1962".

Mở đầu số báo đầu tiên cũng là số Xuân báo Đồng Nai giành hơn 2 trang cho bài xã luận nhan đề "Năm mới, nhân dân Đồng Nai phấn khởi, vững vàng tiến lên giành thắng lợi lớn". Bài xã luận đã điểm lại tình hình thắng lợi một năm qua của nhân dân miền Nam trong phong trào Đồng Khởi. Đặc biệt Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời đã lãnh đạo và thúc đẩy phong trào cách mạng miền Nam vững bước đi lên, làm đế quốc Mỹ và tay sai Sài Gòn càng thất bại nặng nề; khẳng định quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc của Đảng bộ và quân dân miền Nam.

Trang 3 và 4 là thư chúc Tết đồng bào miền Nam của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Sau khi lượt qua những thắng lợi cơ bản của phong trào cách mạng của nhân dân miền Nam và phong trào đấu tranh vì hòa bình tiến bộ trên thế giới, sự thất bại của chủ nghĩa đế quốc ở miền Nam, thư viết: "Ủy ban Trung ương Mặt trận hết sức vui mừng gởi lời khen ngợi toàn thể đồng bào đã anh dũng hy sinh phấn đấu quyết giành độc lập, tự do cho tổ quốc; Gởi lời thăm hỏi thân thiết đến những gia đình và anh chị em hiện bị Mỹ - Diệm bắt bớ, tra tấn, tù đày, đang phải chịu biết bao nhục hình đau khổ, nhưng vẫn vững lòng đấu tranh và tin tưởng ở ngày mai tươi sáng của đất nước; Gởi đến đồng bào bị nạn lụt những lời hỏi thăm ân cần và thông cảm sâu sắc nhất; Gởi đến đồng bào miền Bắc thân yêu và Kiều bào hải ngoại những tình cảm nhớ thương tha thiết và những lời cảm ơn ruột thịt".

Bức thư khẳng định: "Nhân dân ta sẵn có truyền thống đoàn kết đấu tranh kiên cường, bất khuất của một dân tộc anh hùng, có đường lối đúng đắn của Mặt trận dân tộc, có sự đồng tình ủng hộ nhiệt liệt của nhân dân trong cả nước và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới, phong trào cách mạng miền Nam buớc sang năm mới tuy còn gặp nhiều khó khăn nhưng nhất định sẽ thu được những thắng lợi to lớn hơn nữa... Ủy ban Trung ương Mặt trận chúc đồng bào năm mới đón xuân với niềm phấn khởi, tin tưởng thắng lợi mới".

Bài viết "Mùa xuân phấn khởi và dũng mãnh" của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam tỉnh Biên Hòa khẳng định quyết tâm của quân và dân tỉnh nhà: "Chúng ta quyết giành lại một mùa xuân tươi thắm, huy hoàng, đem lại độc lập, hòa bình, trung lập, tiến tới thống nhất đất nước".

Báo còn đăng bức thư của Mặt trận tỉnh Biên Hòa chào mừng một sự kiện trọng đại của cách mạng miền Nam, đó là sự kiện Đảng nhân dân Cách mạng Miền Nam ra đời (1 - 1 - 1962). Bức thư khẳng định sự tín nhiệm đối với Đảng nhân dân Cách mạng miền Nam cũng như đã từng tín nhiệm "những người theo chủ nghĩa Mác - Lênin trong Đảng Cộng sản Đông Dương và Đảng Lao động Việt Nam trước kia đã đem lại Cách mạng Tháng Tám thành công và cuộc kháng chiến 9 năm thắng lợi".

Báo Đồng Nai đã điểm lại những nét lớn tình hình thế giới, tình hình phong trào miền Nam, phong trào cách mạng tỉnh Biên Hòa năm qua; tuyên bố của Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch UB Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam, nguyên chủ tịch phong trào hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn.

Để điểm tô thêm cho mùa xuân, báo giành các trang còn lại cho các mục văn hóa, văn nghệ. Bài bút ký Mùa xuân trên đất Đồng Nai của Văn Thạch đã thể hiện được những nét đẹp tâm hồn và truyền thống lao động văn hóa của nhân dân địa phương từ thuở cha ông đi mở đất:

Tới đây sông nước rẽ hai

Ai đi về xứ Đồng Nai thì về

 Và:

                   Trà Mỹ Hội, suối Mạch Bà

                   Sầu riêng An Lợi, chuối già Long Tân.

                   Cá Buôi, sò huyết Phước An.

                   Gạo thơm Phước Khánh, tôm càng Tam An

Những cảnh đẹp thiên nhiên với Hàn Ông Sâm (thác Trị An) kỳ vĩ:

Kỳ quan nghe tiếng tự xưa nay

Lạc lối xuôi ta đến chốn này

Hai dãy rừng xanh im phẳng lặng

Một dòng thác bạc đổ vang rừng.

Tinh thần kiên cường anh dũng của những người "núi Thới, sông Đồng" ([1][42]) với những chiến công Lạc An, Bàu Cá, La Ngà, Đồng Xoài, Trảng Bom, Long Điền, Bà Bông...

Bao phen lũ giặc kinh hồn

Máu tanh từng đẫm đường thôn năm nào

Các chuyện ngắn Cây thánh giá của Văn Thanh; sớ Táo quân; trang thơ Vườn ươm văn nghệ Đồng Nai của những cán bộ chiến sĩ đang chiến đấu trên các chiến trường, những thanh niên còn sống ở những vùng địch tạm chiếm... những bài thơ của những cây bút quen thuộc như Hoàng Bến, Bảy Trang, Huỳnh Hùng Hoa, Chính Nghĩa, bài vọng cổ Lời sông núi của Thanh Hải... cũng góp mặt trên số báo này.

Báo Đồng Nai số đầu tiên, cũng là số Xuân Nhâm Dần 1962 với 38 trang là một nỗ lực lớn của Ban tuyên huấn Biên Hòa, với sự cộng tác của nhiều cây bút mở đầu cho thời kỳ mới trên mặt trận văn hóa, tư tưởng của quân dân Đồng Nai. Báo Đồng Nai không chỉ là cơ quan thông tin của Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa, mà còn là cơ quan của nhân dân địa phương nói lên được chính nghĩa của cuộc đấu tranh; nguyện vọng của đồng bào Đồng Nai trong sự nghiệp vì Độc lập, Dân chủ, Hòa bình, Trung lập.

* Báo Giải Phóng:

          Từ tháng 3 đến tháng 12 - 1966, 3 tỉnh Biên Hòa, Bà Rịa, Long Khánh sáp nhập thành tỉnh Bà Biên. Tỉnh ủy Bà Biên ([2][43]) quyết định ra báo Giải Phóng - cơ quan đấu tranh của nhân dân tỉnh Biên Hòa - Bà Rịa - Long Khánh.

Báo in khổ 30 x 40 cm, số trang báo từ 8 - 12 trang, số lượng phát hành mỗi kỳ từ 500 - 5.000 số. Riêng số Xuân có đến 26 - 30 trang.

Nội dung báo thường kỳ có các mục: xã luận; tổng kết thành tích chiến đấu của quân dân Biên Hòa - Bà Rịa - Long Khánh hàng tháng, hàng quý hoặc năm; bình luận; trang văn nghệ (truyện ngắn, bút ký, thơ, nhạc...); tin tức về quân dân miền Bắc vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, tin chiến thắng của quân dân miền Nam... Với số Xuân, nội dung báo phong phú hơn và luôn có thư chúc Tết của Bác Hồ, của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, của Mặt trận tỉnh...

Thử điểm lại báo Giải Phóng số Xuân Đinh Mùi 1967:

Trang bìa báo Xuân in màu với tranh (khắc gỗ) một chiến sĩ giải phóng quân trong tư thế xốc tới diệt thù và bài thơ chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh([3][44])

Sau trang bìa là phụ trang tranh của họa sĩ Lê Minh, khắc gỗ Văn An. Đó là bức tranh châm biếm Tổng thống Mỹ Giôn - xơn bắn pháo 105 ly trong cuộc phản công chiến lược mùa khô 1966 - 1967; bài nhạc Sông Đồng quê tôi của nhạc sĩ Vĩnh Tân.

Bài xã luận: "Phát huy thắng lợi năm qua, quân dân Biên Hòa - Bà Rịa - Long Khánh quyết xốc tới giành nhiều thắng lợi trong năm mớ” khẳng định: "Năm 1966 là năm thắng lợi vĩ đại của quân dân hai miền Nam Bắc, cũng là năm thất bại thảm hại của đế quốc Mỹ trong buớc đầu chiến tranh cục bộ ở miền Nam và trong chiến tranh leo thang ở miền Bắc”. Bài xã luận đã điểm lại thành quả lao động chiến đấu của quân dân hai miền Nam Bắc, là hệ quả của tinh thần yêu nước, đấu tranh kiên cường của quân dân miền Nam. Bài xã luận khẳng định Tết Đinh Mùi sẽ là Tết chiến thắng của quân dân miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

          Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trong thư chúc mừng năm mới đã gởi đến "Toàn thể đồng bào trong cả nước, cán bộ, chiến sĩ, nhân viên các ngành, các cấp năm mới đại đoàn kết, quyết đánh thắng giặc Mỹ xâm lược và tay sai bán nước”. Với thắng lợi của năm 1966 Ủy ban Trung ương Mặt trận kêu gọi chiến sĩ, đồng bào kề vai sát cánh, hăng hái thi đua mọi mặt lập thành tích vẻ vang, giành nhiều thắng lợi rực rỡ.

Báo đã điểm lại những trận đánh mở đầu đông xuân quyết thắng tiêu biểu như: Ba trận liên tục tiến công vào tổng kho Long Bình (tháng 10, 11, 12 - 1966) gây thiệt hại lớn cho Mỹ; trận chống càn của du kích Nhơn Trạch từ 26 - 10 đến 13 - 11 - 1966; trận đánh đoàn xe thiết giáp của trung đoàn 11 Mỹ trên quốc lộ 1 diệt 25 xe, bắn rơi 3 máy bay; trận chống càn căn cứ Suối Cả từ 22 đến 23 - 11 - 1966 diệt 140 Mỹ, bắn rơi 3 máy bay... Minh họa thêm cho những chiến công trên, là 3 bài báo "Một trận diệt địch gọn, đẹp" phản ánh tinh thần chiến đấu kiên cường và thắng lợi to lớn của quân dân ta trong trận đánh giao thông lộ 15 (13 - 11 - 1966); bài Kiên quyết giữ làng của Dân Trí phản ánh chi tiết cuộc chiến đấu chống càn của du kích lộ 2 với trung đoàn 11 cơ giới Mỹ; Hoa xuân vạn kiếp cũng của Dân Trí phản ánh trận tập kích thắng lớn của quân Giải phóng vào Trung tâm huấn luyện Vạn Kiếp của ngụy ở Bà Rịa.

Bài báo Đã thấy ánh sáng phản ánh sự bế tắc về lý tưởng sống của tầng lớp thanh niên trong hàng ngũ binh lính Sài Gòn; sự phấn khởi, tin tưởng vững bước chiến đấu khi trở thành chiến sĩ quân Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Với Con đường cứu nước, báo phản ánh sự chuyển biến tâm trạng của một học sinh tú tài tên Hoàng trong vùng địch tạm chiếm. Nhờ gần gũi với quần chúng quê nhà những tháng hè, anh nhận thức được lý tưởng cách mạng và lên đường tham gia quân Giải phóng.

Ngoài những tin tức thắng lợi trên các mặt chiến đấu, lao động của quân dân miền Nam năm 1966, báo còn có mục Thế giới ủng hộ chúng ta phản ánh dư luận thế giới phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở miền Nam, kêu gọi ủng hộ cuộc chiến đấu chính nghĩa của quân dân miền Nam Việt Nam.

Trang văn nghệ, ngoài những vần thơ, những bài ca dao, báo đăng chập hát bộ Kiểm thảo cuối năm, dựa theo tích tuồng cổ Tiết Đinh San cầu Phàn Lê Huê để động viên thanh niên miền Nam tòng quân đánh Mỹ. Bút ký Giữ đất của Huy Thắng làm nổi bật tinh thần, tính cách của những người nông dân chất phát, kiên quyết bám đất, giữ làng trước âm mưu gom tát dân của Mỹ, ngụy.

* Những đặc điểm của báo Đồng Nai, Giải Phóng:

- Măng - sét (manchette) không ổn định:

Số báo đầu tiên ra ngày 25 - 1 - 1962 với măng - sét: Đồng Nai - cơ quan thông tin của Mặt trận Dân tộc giải phóng tỉnh Biên Hòa, nhưng từ số đặc biệt mừng Đại hội Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa (số ra ngày 20 - 7 - 1962) đổi măng - sét: Đồng Nai - cơ quan đấu tranh của Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa. Đến số Xuân 1963, báo lại đổi măng - sét: Đồng Nai - cơ quan thông tin của Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa.

Từ tháng 3 - 1963, tỉnh Bà Biên được thành lập, báo Giải Phóng ra đời với măng - sét: Giải phóng - cơ quan thông tin của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Bà Rịa - Biên Hòa. Khi tách tỉnh (tháng 1 - 1964), Biên Hòa lại ra báo Đồng Nai với măng - sét: Đồng Nai - cơ quan thông tin của Mặt trận Giải phóng tỉnh Biên Hòa. Từ số tháng 4 - 1965, măng - sét là: Đồng Nai - cơ quan đấu tranh của nhân dân tỉnh Biên Hòa.

Từ tháng 3 đến tháng 12 - 1966, tỉnh Bà Biên thành lập trên cơ sở sáp nhập tỉnh Biên Hòa với tỉnh Bà Rịa - Long Khánh, báo Giải Phóng được xuất bản với măng sét: Giải Phóng - cơ quan đấu tranh của nhân dân tỉnh Biên Hòa - Bà Rịa - Long Khánh.

Tuy nhiên, báo Đồng Nai, báo Giải Phóng trong tiến trình hình thành và hoạt động luôn có tính kế thừa, là tiếng nói, là công cụ đấu tranh rất đắc lực của Đảng bộ, Mặt trận và của quân dân địa phương trên mặt trận văn hóa, chính trị, tư tưởng. Báo luôn giữ vững mục tiêu, tôn chỉ của mình là đoàn kết đấu tranh vì sự nghiệp "Độc lập, dân tộc, hòa bình, trung lập" như Cương lĩnh của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đề ra khi thành lập ngày 20 - 12 - 1960.

Tôn chỉ, mục tiêu đấu tranh của báo Đồng Nai được nêu rõ trong số báo ra ngày 25 - 1 - 1962 trong bài: Gởi các bạn văn nghệ sĩ cách mạng, các bạn đọc báo Đồng Nai: "... Báo Đồng Nai cũng gởi lời thân ái đến các bạn độc giả của báo Đồng Nai một mùa xuân phấn khởi. Chúc các bạn nhiều sức khoẻ và thêm nghị lực mới để sang năm tới nỗ lực đập tan mọi âm mưu xâm lược trắng trợn và đen tối của bọn đế quốc Mỹ và hành động bán nước của bè lũ Ngô Đình Diệm, để đẩy mạnh hơn nữa phong trào cách mạng miền Nam sớm kết thúc thắng lợi vẻ vang, giành lại Hòa bình, Độc lập, Dân chủ và Trung lập để tiến tới thống nhất đất nước".

- Báo luôn bám sát thực tiễn kháng chiến và định hướng chỉ đạo của cấp ủy địa phương, nhằm tuyên truyền giải thích đường lối kháng chiến; cung cấp thông tin, tình hình trong nước và quốc tế, những thành tựu của chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc; tiến công địch trên mặt trận binh vận bằng hình thức văn nghệ khá phong phú; vạch trần bản chất xâm lược và tay sai bán nước của Mỹ - ngụy; đề ra được những nhiệm vụ trước mắt, cấp thời để hướng dẫn, kêu gọi và cổ vũ cán bộ, chiến sĩ chiến đấu, vận động nhân dân vùng giải phóng cũng như vùng địch tạm chiếm tham gia và ủng hộ kháng chiến.

Như báo số ra ngày 4 - 4 - 1966, với bài xã luận nhan đề Kiên quyết đập tan âm mưu khủng bố, bình định nông thôn của đế quốc Mỹ: sau khi vạch trần âm mưu chiến lược cục bộ, những thủ đoạn bình định thâm độc của Mỹ - ngụy, bài xã luận đã nêu lên những nhiệm vụ chủ yếu của phong trào cách mạng địa phương: "Nêu cao lòng căm thù với đế quốc Mỹ và tay sai gây ra cho nhân dân. Ra sức xây dựng lực lượng vũ trang đánh địch tại xã ấp; phát triển xã, ấp chiến đấu, sẵn sàng chống địch càn quét, thực hiện giặc vào làng, toàn dân đánh giặc. Đẩy mạnh tăng gia sản xuất. Quân và dân ta kiên quyết đánh và đánh trúng, đánh mạnh hơn làm cho kế hoạch bình định nông thôn của đế quốc Mỹ và tay sai bị thất bại hoàn toàn”.

- Báo luôn thể hiện tính chiến đấu cao:

Trong những điều kiện thông tin khó khăn, phương tiện in ấn lạc hậu, khâu phát hành hạn chế, nhưng với những nỗ lực cao nhất, báo Đồng Nai luôn thể hiện rõ tính chiến đấu cao với nhiều bài viết rất kịp thời, phản ánh các thông tin mang tính thời sự trên các mặt trận chính trị, tư tưởng, quân sự, binh vận, văn hóa...; những bài xã luận, bình luận khá sắc bén vạch trần âm mưu xâm lược, tội ác đế quốc và tay sai gây ra cho nhân dân; định hướng chiến đấu cho các lực lượng cách mạng trong tỉnh.

Báo Đồng Nai số ra ngày 20 - 7 - 1962, dành toàn bộ các trang để kịp thời đưa tin, phản ánh một sự kiện quan trọng của phong trào cách mạng địa phương: Đó là số đặc biệt chào mừng Đại hội Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa. Ngay trang bìa của báo là bức tranh vẽ cổng chào mừng các đại biểu (đại hội có 86 đại biểu tham dự) từ các địa phương trong tỉnh về tham dự đại hội với hai câu đối:

Ly rượu liên hoan điểm lại chiến công, Mặt trận tỉnh nhà thêm củng cố

Chén trà đoàn kết nung thêm ý chí, Chào mừng Đại hội bước thành công

Báo có nhiều tin, bài tường thuật, phóng sự, phỏng vấn các đại biểu đại diện đủ các giai cấp, tầng lớp, tôn giáo..., trang văn nghệ phản ánh được không khí hân hoan, phấn khởi, tự hào và tin tưởng vào vai trò lãnh đạo, đoàn kết Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa. Báo kịp thời đưa tin về kết quả bầu Chủ tịch đoàn Ủy ban Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Biên Hòa gồm các thành viên:

Chủ tịch: Tô Văn Thanh (tư sản)

Phó Chủ tịch: Nguyễn Văn Luông (nông dân giải phóng)

Phó Chủ tịch: Domico Đỗ Tấn Minh (Công giáo)

Phó Chủ tịch: Nguyễn Văn Trị (Đảng Nhân dân Cách mạng)

Tổng Thư ký        : Nguyễn Văn Vinh (Nông dân giải phóng)         

Ủy viên       : Phạm Thị Nghĩa (Phụ nữ giải phóng)

Ủy viên       : Nguyễn Thành A (Lao động giải phóng)

Ủy viên       : Vày A Xám (Hoa Nùng)      

Ủy viên                : Phạm Văn Trắng (Thanh niên giải phóng)

Ủy viên                : Nguyễn Thanh Bình (Giải phóng quân)

Ủy viên                : Nguyễn Trung Tâm (Học sinh giải phóng)

Ủy viên                : Nguyễn Văn Thạch      (Văn nghệ giải phóng)

Tính chiến đấu, kịp thời thể hiện rõ khi báo rất nhanh chóng trong việc đưa tin về cuộc chiến đấu và chiến thắng của nhân dân ta. Báo Đồng Nai số tháng 1 - 1965, đưa tin và số liệu cụ thể về thắng lợi của tỉnh Biên Hòa trong tháng 1 - 1965:

159 địch bị loại, có 2 xâm lược Mỹ

3 bót, 3 tháp canh, 1 tua gát bị đánh sập.

5 xe quân sự bị phá hủy, 1 máy bay bị bắn rơi, 64 súng lọt vào tay quân ta.

6 ấp chiến lược bị phá (có 2 ấp phá dứt đIểm). Cụ thể các ấp chiến lược: Xoài Minh, Cù lao Ông Còn, Phước Lai (Nhơn Trạch); Đại An (Vĩnh Cửu); Sở cao su Bình Sơn (Long Thành); Tam An (Long Thành).

Bang 200 mét bờ thành, cắt 50.875 mét dây kẽm gai, 270 trụ sắt, 50 trụ cây... Bình Sơn, Tam An giải phóng trên 6.000 dân".

Báo Đồng Nai số tháng 4 - 1965 đưa tin quân dân miền Bắc đánh bại âm mưu khiêu khích của đế quốc Mỹ: "1 giờ 30 phút ngày 1 - 2 - 1965, Mỹ cho tàu chiến xâm phạm vùng bờ biển miền Bắc. Quân dân miền Bắc bảo vệ bờ biển trừng trị đích đáng, bắn cháy 3 chiếc tàu chiến”. Các số báo sau đó, đều đưa tin quân dân miền Bắc đánh bại âm mưu phá hoại miền Bắc bằng không quân và tàu chiến của đế quốc Mỹ.

Trong những ngày lễ kỷ niệm của dân tộc, của cách mạng như Cách mạng Tháng Tám, Quốc Khánh 2 - 9, ngày Phụ nữ, Lao động quốc tế, ngày thành lập Quân đội nhân dân, ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo Đồng Nai đều dành nhiều trang để phản ánh lịch sử và phong trào đấu tranh thiết thực để kỷ niệm và phát huy truyền thống.

Ngày 19 - 5 - 1965, báo Đồng Nai ra số đặc biệt mừng sinh nhật lần thứ 75 của Bác Hồ kính yêu. Trang bìa báo là bức ảnh chân dung của Người. Báo có bài xã luận: "Chúng ta làm gì để làm quà dâng lên Hồ Chủ tịch". Bài xã luận cho rằng để thiết thực chào mừng sinh nhật Bác phải ra sức học tập tinh thần yêu nước, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư của Người; đẩy mạnh tiến công và giành thắng lợi trên các mặt quân sự, chính trị... Báo có các bài giới thiệu về đạo đức tác phong, 12 điều xử thế của Hồ Chủ tịch, thể hiện nhân cách cao quý, đạo đức, sự toàn tâm toàn ý của Người vì lợi ích của quần chúng, là tấm gương sáng cho nhân dân ta...

Đặc biệt nổi bật là khi đế quốc Mỹ mở 2 cuộc phản công chiến lược mùa khô (1965 - 1966, 1966 - 1967), các căn cứ địa ở miền Đông bị đánh phá ác liệt bằng bộ binh, cơ giới, không quân, những người làm báo Đồng Nai vẫn kiên cường bám sát chiến trường phản ánh kịp thời tin tức thắng lợi trên, đưa nhiều tin, bài về phong trào chiến tranh nhân dân trong tỉnh và đơn vị, cán bộ, chiến sĩ, nhân dân tiêu biểu trong chiến đấu và phục vụ kháng chiến, góp phần làm phá sản hai cuộc phản công của chúng trên toàn miền.

Báo Đồng Nai ra ngày 4 - 4 - 1966 có bài viết của Lê Mai phản ánh sự lớn mạnh của phong trào du kích chiến tranh nhân dân trong tỉnh. Sự lớn mạnh đó "Nói lên đường lối chiến tranh nhân dân, du kích chiến tranh đã được quán triệt từ trên xuống dưới; Nó còn nói lên đường lối chỉ đạo của tỉnh rất đúng, rất sát với từng địa phương. Đường lối chiến tranh nhân dân đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi hành động của cấp bộ, đảng viên và toàn thể cán bộ nhân viên trong tỉnh".

Báo đưa tin về Đại hội anh hùng và chiến sĩ thi đua năm 1965, tổng kết công tác đảm phu và bảo vệ mùa màng của tỉnh, nêu những gương chiến đấu, công tác tiêu biểu đạt nhiều thành tích của cán bộ chiến sĩ, đảng viên, nhân dân trong tỉnh trên các lĩnh vực đấu tranh như quân sự, chính trị, binh vận, hậu cần, giao liên... có sức cổ vũ, động viên phong trào thi đua cách mạng ([4][45])

Về tin quốc tế, báo đưa tin thế giới ủng hộ nhân dân Việt Nam. Từ tháng 3 - 1966, nhân dân thế giới nhiệt liệt hưởng ứng "Tuần lễ ba châu đoàn kết với Việt Nam", vạch trần bản chất xâm lược của Mỹ và ủng hộ hoàn toàn lập trường 4 điểm của nuớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tuyên bố 5 điểm của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Nhiều cuộc biểu tình với quy mô hàng vạn người ở Ý, Anh, Pháp... phản đối chiến tranh xâm lược Việt Nam. "Ngày 26/3, hàng trăm ngàn nhân dân, sinh viên, thanh niên Mỹ ở thủ đô Oa - sinh - tơn, Nữu Ước, Săng Phăng xi cô, Át - lan ta, Chi ca gô... xuống đường phản đối chính quyền Mỹ tham gia chiến tranh ở Việt Nam".

- Báo Đồng Nai còn có chức năng văn nghệ, giải trí:

Tất cả các số báo Đồng Nai xuất bản đều có trang văn nghệ gồm truyện ngắn, bút ký, thơ, sáng tác ca khúc, Sớ Táo quân (các báo xuân), những bài vọng cổ... thể hiện được nguyện vọng, tình yêu đất nước, quê, hương, tình yêu lứa đôi, tình đồng chí, đồng bào, lòng căm thù giặc cướp nước và tinh thần chiến đấu, hy sinh anh dũng của những người con Biên Hòa. Tiêu biểu như những truyện ngắn: Cây thánh giá, Cuộc gặp trên đồi Hoa mai (Tư Mai), ánh sáng đời em (Văn Thanh), Xuân đến với lòng em (Phương Thảo), Lệ thắm góc rào (Chính Nghĩa); Bút ký Giữ đất (Huy Thăng), Một tấc không đi, một ly không rời...

          Những bài thơ sáng tác theo thể ca dao có sức tiến công binh vận, đánh vào tư tưởng binh lính Sài Gòn như:

Tiếng loa kêu gọi tòng quân.

Sao anh chưa chịu rời chân lên đường

Anh đi bảo vệ quê hương

Mẹ già, con dại ruộng vườn em lo

(Cô TH)

Quê em từ lúc giặc đi

Chông bàn chông vỗ bố vi khắp làng

Một hôm lũ giặc vào càn

Tớ thầy giặc Mỹ chúng mang trở về.

Xì xồ! Kẻ ớn thằng ghê

Vào đây không hẹn ngày về nhe bây..."

- Báo xuất bản không đều kỳ, đều trang:

Do điều kiện chiến tranh ác liệt, địch thường xuyên càn quét, đánh phá, nguồn giấy và vật tư (giấy sáp, mực in...) để in báo phải mua từ ngoài vùng địch tạm chiếm, do đó số lượng báo phát hành, số kỳ báo xuất bản không ổn định. Chiến trường càng ác liệt, nguồn vật tư bị hạn chế, do đó số trang báo cũng bất thường (có số báo chỉ 4 trang, 8 trang, 12 trang..., nhưng cũng có số đến 38 trang như số báo Tết). Số lượng báo phát hành từng kỳ cũng bị ảnh hưởng như trên, nhưng số phát hành thấp nhất là 500 tờ và số cao nhất đến 6000 tờ. Thời hạn ra báo có khi mỗi tháng một số (như từ năm 1962 đến 1965), nhưng cũng có khi phải 2 tháng mới ra được một số (như năm 1966 - 1967).

Công tác phát hành báo phải dựa vào hệ thống giao bưu của tỉnh để phát hành về Trung ương, Khu miền Đông, các huyện các đơn vị quân đội, các chi bộ và cơ sở, vào các vùng địch tạm chiếm...



([1][42]) Tức núi Châu Thới và sông Đồng Nai

([2][43]) Do đồng chí Lê Đình Nhơn (tức Chín Lê hay Lê Chín) làm bí thư

([3][44])                   "Xuân về xin có một bài ca -             Gởi chúc đồng bào cả nước ta -       Chống Mỹ hai miền đều đánh giỏi -                                Tin mừng thắng trận nở như hoa"

([4][45]) Lý Hùng Quốc, du kích xã Phước Thiền dũng cảm kiên cường, là chiến sĩ thi đua của tỉnh. Riêng trong trận chống càn 20 - 1 - 1966, anh đã bắn hạ 10 tên xâm lược Mỹ, bắn cháy một máy bay.

Comments