1. Vài nét khái quát

Hiện có khoảng 40 dân tộc ít người chung sống trên địa bàn Đồng Nai.

Theo số liệu thống kê của tỉnh ngày 01 tháng 01 năm 1996 số lượng đồng bào các dân tộc ít người là 157.870 người, chiếm tỉ lệ 8,15% số nhân khẩu toàn tỉnh.

 

Người Hoa

103.540

Người Tày

12.419

Người Nùng

12.279

Người Châu Ro

11.805

Người Dao

3.230

Người Mường

2.673

Người Khmer

2.063

Người Chăm

1.854

Người Mạ

1.848

Người Giarai

1.252

Người Stiêng

1.185

Người Kơho

646

Người Êđê

491

Người Thái

466

Người Sán Dìu

392

Người nước ngoài

392

Người Thổ

377

Các dân tộc khác

299

Người Sán Chay

297

Người Raglay

94

Người Lô Lô

70

Người Giáy

63

Người Hmông

53

Người Bana

43

Người Tà na

43

Người Pà Thẻn

28

Người Mnông

22

Người Kháng

16

Người Xinh Mun

12

Người Bru

8

Người Lào

7

Người Hrê

5

Người Xơđăng

4

Người Hà Nhì

4

Người La Chí

3

Người Cơ Lao

3

Người Cơtu

3

Người Rơmăm

3

Người Khơmú

2

Người Giẻ Triêng

1

Người Bố Y

1

Vân Kiều

 

 

Các dân tộc bản địa: Châu Ro, Mạ, Stiêng, Kơho... là chủ nhân vùng đất Đông Nam bộ từ rất lâu đời. Người Stiêng ở phía Tây Bắc Đồng Nai, nhưng địa bàn cư trú tập trung nhất ở tỉnh Bình Phước (thuộc Tây Bắc tỉnh Biên Hòa xưa); một số mới về ở huyện Xuân Lộc từ những năm 1970. Người Mạ và Kơho ở từ phía Bắc sông La Ngà trở lên Lâm Đồng. Người Châu Ro ở rìa phía Nam dãy Trường Sơn - Tây Nguyên tiếp giáp với đồng bằng Nam bộ...

Các dân tộc ít người tới sau vào các thời điểm khác nhau do những biến thiên của lịch sử. Người Chăm và người Khmer có thể có mặt tại đây khoảng vài thế kỷ sau Công nguyên; nhưng số người Chăm tập trung ở Xuân Lộc thì mới tới năm 1972. Người Hoa có mặt hơn ba trăm năm trước, sử sách còn ghi chép rõ. Các dân tộc Tày, Nùng, Thái, Mường đến cư trú từ sau hiệp định Genève tháng 7 - 1954 và đến đông đảo từ sau ngày đất nước thống nhất...

Các dân tộc ít người ở Đồng Nai - dù là dân bản địa hay người đến sau - sống bằng nông nghiệp là chính. Đại bộ phận các dân tộc "ăn rừng", "ăn nước trời" làm nương rẫy du canh, đao canh hỏa nậu, quảng canh... nên năng suất cây trồng nói chung thấp. Phương thức sản xuất này hủy hoại mạnh mẽ môi trường sinh thái, tác hại lâu dài đến chính cuộc sống của họ. Thực hiện chủ trương lớn định canh định cư, bảo vệ rừng, đến nay họ đã định canh định cư, học tập kỹ thuật canh tác tiến bộ của một số dân tộc anh em, do đó đời sống bớt khó khăn hơn trước. Người Hoa, Nùng, Tày... là các dân tộc có trình độ sản xuất tiến bộ hơn, biết thâm canh cây trồng, trồng các cây công nghiệp và cây ăn quả có giá trị kinh tế cao nên nhiều hộ có thu nhập từ khá trở lên.

Chăn nuôi chưa phát triển trong nhiều cộng đồng dân tộc, chưa có tính chất sản xuất hàng hóa.

Hình thái kinh tế chiếm đoạt: hái lượm rau, củ, quả..., săn bắn chim và thú trong rừng, đánh cá ở suối... trước đây giữ vị trí đáng kể trong đời sống hàng ngày thì nay chỉ là rất phụ vì rừng không còn bao nhiêu (dưới 25% diện tích tự nhiên).

Các nghề đan lát, dệt... chưa tách khỏi nghề nông và chưa có sản phẩm hàng hóa đáng kể, chủ yếu mang tính tự cung tự cấp.

Xưa kia các dân tộc bản địa ở Đồng Nai cũng có hội đồng già làng như các dân tộc ở Tây Nguyên - Trường Sơn, ngày nay không còn nữa. Nhà sàn dài cũng biến mất khoảng vài chục năm nay. Chế độ theo dòng cha ở các mức độ khác nhau. Các đơn vị sóc, bòn, bù plây... trở thành đơn vị xóm, ấp và ở cơ sở nào có người dân tộc sinh sống thì họ đều có người làm trưởng ấp, cán bộ UBMTTQ ấp và xã, đại biểu HĐND các cấp, cán bộ UBND địa phương...

Phong tục tập quán của các dân tộc ít người ở Đồng Nai dần dần có nhiều nét tương đồng qua quá trình giao tiếp lâu ngày. Ngôn ngữ chung là tiếng Việt, tiếng mẹ đẻ chỉ dùng trong nội bộ tộc người, một bộ phận lớp trẻ đến nay cũng không nói được tiếng của dân tộc mình nữa.

Mỗi dân tộc ít người đều có kho tàng văn hóa dân gian đặc sắc riêng (thần thoại, cổ tích, dân ca, điệu múa...) song đang mai một dần theo lớp người già. Chúng ta cần có kế hoạch gìn giữ vốn văn hóa quí giá này.

Một điểm nổi bật là truyền thống đoàn kết thuận hòa giữa các dân tộc anh em cùng chung sống trên đất Đồng Nai. Người ta không thấy nổ ra cuộc xung đột sắc tộc nào trong hơn 300 năm qua.

Bức tranh các dân tộc ít người ở Đồng Nai thật đa dạng - Chương sách này chỉ trình bày về bốn dân tộc bản địa: Châu Ro, Mạ, Stiêng, Kơho và bốn dân tộc đến sau: Hoa, Chăm, Mường, Nùng có những nét văn hóa đặc sắc trong số 40 dân tộc ít người cùng chung sống trên mảnh đất này.

Comments