8.4. Văn nghệ dân gian

Tuy xa quê hương bản quán hơn bốn mươi năm, song cộng đồng người Mường ở xã Phú Túc vẫn giữ được nhiều nét bản sắc văn hóa, văn nghệ dân gian của dân tộc mình. Kho tàng này cần được khai thác, giữ gìn vì nó góp phần làm phong phú văn hóa Đồng Nai.

Vào dịp lễ hội, bà con thường đánh chiêng có núm, một bộ đủ gồm bảy đến chín chiếc kích cỡ khác nhau, mỗi chiếc có tên gọi riêng. Chiếc lớn nhất gọi là đàm, chiếc thứ nhì gọi là chàm... Ngày nay ở Phú Túc chỉ mấy người già mới biết đánh chiêng theo các bài bản: bông trắng bông vàng, đi đường leo dốc... Chiêng đánh theo tiết tấu, nhịp điệu khác nhau tạo nên nhạc điệu lúc trầm hùng, lúc bay bổng. Chiêng được chơi vào các lễ hội, ngày Tết.

Sáo, nhị, trống... chỉ dùng trong đám tang.

Trò chơi ném đúm (ném còn) ở Phú Túc xưa kia được tổ chức vào dịp Tết, nay đã mất khoảng mười năm. Vào dịp Tết âm lịch, trên bãi đất trống, người ta chôn cây cột cao, đỉnh cột có vòng tròn nhỏ. Nam nữ đứng ở hai bên bãi, ném cho nhau trái đúm - chiếc túi nhỏ vuông, bên trong có nhồi đủ nặng, đính tua vải để ném đi dễ dàng - Ném đúm giúp cho trai gái bày tỏ tình cảm với nhau: chàng trai để ý cô gái nào thì ném đúm cho cô đó (và ngược lại). Người được ném mà không bắt được và ném trả thì phải phạt một đồ vật, thí dụ: chiếc khăn... Nếu chàng trai ném trái đúm mà cô gái tỏ ra hờ hững thì biết là nên thôi đi. Tới ngày hạ nêu (mùng bảy tháng giêng) hai bên trả lại cho nhau các món bị phạt, và nếu có tình ý với nhau thì câu chuyện sẽ tiến xa hơn; ngược lại, hai người chuyện trò qua loa và chấm dứt ở đó.

Một số bà già Mường còn thuộc nhiều câu hát ví, rang thường, bộ mẹng, ru con, đồng dao... ca ngợi tình mẹ con, ca ngợi lao động sản xuất, lời tỏ tình thắm thiết...

Truyện kể Mường phong phú, một số nhằm giải thích và trình bày kinh nghiệm chống thú dữ.

Các bài lễ ca do các ông mo (thày cúng) và bà mợi (bà bóng) đọc và hát trong đám tang, cúng ma, cầu vía... cũng còn được lưu giữ.

Tuy số dân không đông, song từ ngày đất nước thống nhất, đồng bào Mường ở Đồng Nai đã góp một phần công sức vào việc xây dựng cuộc sống mới ngày càng ấm no, hạnh phúc, đoàn kết chặt chẽ với các dân tộc anh em để đưa tỉnh ta trở thành tỉnh giàu mạnh với xã hội công bằng, văn minh.

Comments