9.5. Cưới xin

Trai gái Nùng ngày nay hoàn toàn tự do tìm hiểu nhau để tiến tới hôn nhân. Nếu đúng tuổi kết hôn do pháp luật qui định thì họ đăng kí tại UBND xã, phường rồi làm đám cưới với các thủ tục nghi thức thông thường. Tảo hôn hầu như không thấy có ở Đồng Nai. Người Nùng rất coi trọng chữ trinh. Khi đôi thanh niên đã ưng nhau, họ báo cáo với cha mẹ đôi bên. Người ta cũng đi coi bói, so tuổi... và phần lớn các cặp nam nữ đều tiến tới cưới xin, ít có trường hợp phải chia tay vì khắc tuổi.

Đám nói và lễ cưới tiến hành tương tự người Việt. Có đôi nét khác biệt đáng chú ý:

- Nếu người em lập gia đình trước anh chị thì trong ngày cưới, người em lấy miếng vải đỏ khoác lên vai hay ngực của anh chị hàm ý: anh chị sẽ không lỡ thì, mất duyên. Miếng vải đó sẽ đặt trên bàn thờ, một năm sau lấy xuống, bỏ đi.

- Con dâu được xem như bán đứt cho nhà chồng, vì vậy việc thách cưới có nơi còn nặng. Anh con trai ở rể (do nhà gái không con trai) thì được giảm, có khi không phải bỏ tiền làm đám cưới. Anh này sẽ ở nhà vợ suốt đời, được hưởng gia tài của cha mẹ vợ và phải lo cúng bái cho bên vợ. (Xưa kia, có anh còn phải đổi theo họ vợ, ít ra thì con cái mang họ vợ).

- Trong buổi rước dâu, nhà trai thường chọn những người mà gia đình song toàn đi chẵn, có lớn có nhỏ. Lúc rước dâu, xe chở cô dâu phải tiến, lùi ba lần ngụ ý: để cô dâu chào tiễn biệt gia đình và dòng họ mình. Trên đường đi, gặp trắc trở gì, người ta kiên nhẫn giải quyết với thái độ hoan hỉ, không nôn nóng. Thí dụ: gặp người chắn ngang đường xin tiền thì người ta cho liền, nếu gặp sự cố thì chờ xong mới đi.

- Cô dâu về nhà trai, sau khi làm lễ gia tiên thì bưng khay trầu rượu, mời họ hàng theo thứ tự trên dưới. Người được mời đều có món quà nhỏ (tiền, vàng) mừng cô dâu, chú rể với lời chúc mừng hoặc khuyên nhủ. Trong các đám cưới hiện nay, khi cô dâu, chú rể đi chúc rượu sẽ được tặng phong bao như tục lệ chung. Gia chủ sẽ ghi số tiền mừng để sau này sẽ có dịp đáp lại tương xứng.

- Cô dâu ở lại nhà chồng, suốt ba ngày sau đám cưới không ra khỏi nhà (kể cả đi chợ). Ngày thứ tư là lễ nhị hỉ (lại mặt) thì cặp vợ chồng mới về thăm gia đình và họ hàng bên vợ.

Ngày nay hôn nhân ngoại tộc dần dần tăng lên. Người Nùng bây giờ lấy vợ, lấy chồng khác dân tộc không còn là điều hiếm hoi, đó là kết quả của quan hệ giao lưu, đan xen giữa các cộng đồng tộc người.

Người phụ nữ sinh con tại nhà chồng (và thường sinh tại trạm xá hoặc nhà hộ sinh, bệnh viện để bảo đảm mẹ tròn con vuông khi sinh nở). Trong tháng đầu tiên sau khi ở cữ, sản phụ ít ăn đồ kho, kiêng ăn cá mà thường dùng các món thịt hầm với gừng, rượu (cho ấm bụng, dễ tiêu). Người Nùng không kiêng cữ gì khi nhà có phụ nữ sinh đẻ.

Comments