73. Tên gọi đoạn sông chảy qua thành phố Biên Hoà

Đoạn sông chảy qua Biên Hoà trước đây có tên là Sông Phố - tên gọi ấy không biết bắt nguồn từ bao giờ thật khó mà khảo chứng. Chỉ biết rằng, trong tác phẩm “Chuyện người thổi sáo ở bến Xuân”, nhà văn Lý Văn Sâm cho rằng: “Khúc sông Đồng Nai dài bốn cây số chảy ngang qua thành phố Biên Hoà được người địa phương đặt tên là sông Phố. Khúc sông khởi đầu từ cái đuôi Cồn Gáo thoai thoải và chấm dứt ở cái mỏm Cù Lao Phố”. Trải Tên gọi Sông Phố trở nên gần gụi với bao người dân của mảnh đất đôi bờ của đoạn sông này. Trong nội ô thành phố, có giao lộ đường 30/4 và Caách mạng tháng Tám có tên là Quảng trường Sông Phố.

Trong những nguồn tư liệu, có nhiều người nói về Sông Phố thật thơ mộng và trữ tình. Cả những tấm ảnh chụp hai bên bờ sông vào những thập niên đầu thế kỷ XX cho thấy cảnh yên bình, thanh lặng dấu phố chợ vẫn bên đó, những chiếc xe ngựa đứng đợi khách, người qua kẻ lại…Trên đôi bờ sông, vẫn còn đó những dấu tích của một thời lịch sử. Bên này phố xá, chiếc cầu Mát còn đó vươn ra sông trước Toà bố xưa nay là Trụ sở của Uỷ nam nhân dân tỉnh, còn đó mái đình Tân Lân thờ Đức ông Trần Thượng Xuyên - người có công khai phá Biên Hoà, còn đó đình Phước Lư, chùa Phụng Sơn…Bên kia sông, ngôi chùa cổ Long Thiền in dấu thời gian gian cùng với bao những làng nghề.

Thời gian trôi đi với bao đổi thay, dịch chuyển. Cồn Gáo - một cồn đất và bãi cát trắng rất đẹp giữa sông, trên có nhiều cây gáo đại thụ đã bị ngập và chìm mất dạng vào đầu thập niên 40. Cái thanh bình, vắng lặng thuở nào được thay vào đó là phố thị sầm uất với sức sống, sự phát triển của xã hội. Có những đổi thay lớn hai bên bờ Sông Phố nhưng nổi bật nhất là phía đô thị Biên Hoà. Những dãy nhà lụp xụp, chen chúc xưa đã được thay bằng một công viên ven sông xinh đẹp. Vào dịp lễ Tết, ngay từ xa xưa, trên đoạn sông này diễn ra nhiều lễ hội, trong đó có hội đua thuyền thu hút nhiều người thưởng ngoạn.

Có lẽ không ngoa để nói rằng, Biên Hoà đẹp và thơ mộng nhờ có Sông Phố. Và chắc chắn trong quy hoạch phát triển đô thị, đoạn sông này là một trong những yếu tố chính để địa phương căn cứ để phát triển và bảo vệ môi trường sống. Nhiều nhà nghiên cứu đồng thuận về cách gọi: sông Đồng Nai - dòng sông văn hoá. Vâng, hai bên bờ sông Đồng Nai nói chung và Sông Phố nói riêng hiện tại không chỉ là sự hiện tồn của các di tích mà trong lòng đất ấy còn ẩn chứa nhiều di chỉ của các luồng văn hoá của các thế hệ tiền nhân trong khi con người hiện nay chỉ mới phát lộ ít nhiều.

Sông Phố phản ánh cả một chiều kích lịch sử phát triển của đô thị Biên Hoà. Hai cây cầu sắt có tên Rạch Cát, cầu Ghềnh bắt qua sông vào đầu thế kỷ XX mà đỉnh đầu cầu ở phần ngọn Cù lao Phố vang danh một thời như một nét chấm phá đặc biệt. Phía đoạn sông trên là cây Cầu Mới bắc nối hai bờ sông vào thập niên 60 của thế kỷ XX lại là điểm nhấn cho đoạn Sông Phố. Sông Phố với bên tả là phố thị náo nhiệt và bên hữu là những khu nhà, làng quê yên ả dẫu nhịp sống đô thị đã bừng lên trong một sức sống mới. Khu công viên hoành tráng ven sông được khánh thành những năm đầu thế kỷ XXI là một nỗ lực lớn của địa phương trong phát triển đô thị, làm tăng thêm mỹ quan cho Biên Hoà.

Comments