19. Trận tấn công đầu tiên vào quân Mỹ ở miền Nam Việt Nam xảy ra trên địa bàn Biên Hòa

Vào ngày 07 tháng 7 năm 1959, tại Biên Hòa đã diễn ra một trận đánh táo bạo của quân dân cách mạng Biên Hòa vào Đoàn cố vấn Quân sự Mỹ tại Nhà Xanh (địa điểm này trong khuôn viên Trường Cao đẳng Nghề Đồng Nai, đã được Nhà nước xếp hạng di tích, thuộc địa bàn phường Thống Nhất, thành phố Biên Hòa).

Năm 1907, công ty kỹ nghệ và lâm nghiệp Biên Hòa (gọi tắt là BIF: Bien Hoa Industrielle et Forestiere) được thành lập trên cơ sở trại cưa của Blonded (Blông-den) - đây là một cơ sở công nghiệp đầu tiên ở tỉnh Biên Hòa. Từ năm 1912 đến năm 1945, khu Nhà Xanh là một biệt thự Pháp được dùng làm văn phòng BIF. Trong giai đoạn 1945 – 1954, Nhà Xanh được quân Pháp sử dụng làm Sở chỉ huy tiểu khu Biên Hòa.

Từ năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm thi hành nhiều hoạt động khủng bố phong trào cách mạng miền Nam. Đặc biệt, vào tháng 5 tháng 1959, khi luật 10/59 “Đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật” được ban hành, phong trào cách mạng ở miền Nam Việt Nam được xem như “bị dìm trong biển máu”. Đế quốc Mỹ đã lộ rõ bản chất xâm lược ở miền Nam, chúng tăng cường viện trợ kinh tế, quân sự và đưa cố vấn quân sự, làm nhiệm vụ huấn luyện quân đội Sài Gòn. Chính quyền Sài Gòn sử dụng biệt thự Nhà Xanh làm cư xá cho đoàn cố vấn quân sự Mỹ  tại Biên Hòa. Khu vực Nhà Xanh được rào chắn bảo vệ bởi nhiều lớp dây kẽm gai, nằm trong thế bảo vệ nghiêm ngặt, được địch đánh giá là địa điểm an toàn lý tưởng.

Qua gợi ý của Thị ủy Biên Hòa, Tỉnh ủy miền Đông quyết định tổ chức một trận tập kích vào đoàn cố vấn quân sự Mỹ (MAAG) tại Nhà Xanh, Biên Hòa. Thực hiện trận đánh là phân đội đặc công gồm 6 đồng chí Hoa, Huề, Phú, Bé, Sắc, Hưng do đồng chí Nguyễn Văn Hoa (Năm Hoa)- đại đội phó đại đội C250 chỉ huy.

Ngày tiến công được chọn là 07 tháng 7 năm 1959 - ngày chính quyền Sài Gòn tổ chức lễ kỷ niệm 5 năm chấp chính của tổng thống Ngô Đình Diệm. Thực hiện trận đánh này, lực lượng cách mạng Biên Hòa phối hợp với phân đội đặc công, các cơ sở cách mạng tại Gò Me điều nghiên kỹ càng, chuyển vũ khí, ém quân tiếp cận mục tiêu.

Lúc 19 giờ ngày 07 tháng 7, phân đội đặc công hóa trang thành lính đi tuần tiến về khu cư xá. Sau khi diệt tên gác cổng, phân đội chia làm ba mũi (mỗi  mũi 2 người) áp sát, tấn công vào đoàn cố vấn Mỹ đang trú đóng trong khu biệt thự. Mũi thứ nhất ém quân sau cánh cửa sổ tầng trệt chĩa súng bắn vào. Mũi thứ hai núp sau cửa sổ chân cầu thang dùng súng máy tấn công. Mũi thứ ba gồm đồng chí Huề và Sắc dùng mìn điện đưa vào bên trong biệt thự. Đồng chí Huề chấp nhận hy sinh, ôm quả mìn lao vào phía trong hô to “chấm điện“ để đồng chí Sắc kích điện cho nổ. Trong lúc đó, đội biệt động thị xã Biên Hòa kịp thời phối hợp khống chế kho súng và trại gia binh. Các đồng chí trong phân đội đặc công sau trận đánh chớp nhoáng  rút về căn cứ an toàn. Kết quả trận đánh táo bạo nầy, quân cách mạng tiêu diệt hai cố vấn Mỹ là thiếu tá Bael Buis và trung sĩ Chester Ovmand, bắn bị thương đại úy Howard B. Boston.

Đây là trận tấn công đầu tiên của quân dân cách mạng Việt Nam vào quân đội Mỹ khi chúng can dự vào tình hình Việt Nam. Trận đánh đã gây nên tiếng vang dư luận trong và ngoài nước. Chính quyền Mỹ - Diệm  tung lực lượng cảnh sát, mật vụ truy tìm nhưng vẫn không điều tra được gì. Cố vấn Mỹ Buis và Ovmand là hai người lính Mỹ được xem là đầu tiên chết trận trong cuộc chiến của đế quốc Mỹ ở Việt Nam. (Từ dùng của nhà báo Staley Karnod đăng trên tạp chí Tribune Internationale Hevald ngày 11/7/1983). Người chiến sĩ Nguyễn Văn Huề hy sinh anh dũng trong trận đánh được Nhà nước truy tặng Anh hùng lực lượng võ trang nhân dân.

Comments