11. Đào Trí Phú

Đào Trí Phú là một nhân vật có thể nói là niềm tự hào cho vùng đất Hiệp Phước – Nhơn Trạch. Ông có tên là Đào Trí Kính, sinh tại làng Phước Kiển. Lúc bấy giờ, Phước Kiển thuộc Long Thành, dinh Trấn Biên, tỉnh Gia Định. Cho đến nay chưa rõ năm sinh và năm mất. Cha ông là Trung Nghị Đại Phu Thái Bộc tự Khanh, tên thụy là Hiến Tịnh; mẹ là bà Thục Nhân họ Lê. Từ nhỏ, ông là người rất ham học. Ông là vị quan trải ba triều vua nhà Nguyễn: Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức.

          Năm Minh Mạng thứ 6 (1825), ông dự trường thi Hương Gia Định và đậu Cử nhân thứ 14/15 người lấy đậu. Thời bấy giờ, thi Hương rất khó, người dự thi phải trải qua hai kỳ sát hạch, 4 kỳ thi. Cả vùng Gia Định rộng lớn xưa số người lấy đậu chỉ có 15 người. Như thế, mới biết, đậu được thi Hương không dễ dàng và cho thấy sức học của Đào Trí Kính là đáng khâm phục.

          Thi đậu, Đào Trí Kính được đổi tên là Đào Trí Phú và bổ làm quan. Các chức vụ Đào Trí Phú kinh qua như Thị lang, Tham tri bộ Hộ, Khâm sai của triều đình, Tổng đốc Nam Ngãi - là một vị đại thần có uy tín đối với các triều vua mà ông theo phò. Một số tư liệu cho thấy, Đào Trí Phú có nhiều đóng góp cho lịch sử nước nhà lúc bấy giờ trên những chức phận mà ông được giao phó. Nhưng, số phận của Đào Trí Phú cũng thật bi hùng. Cuối đời, ông bị kết tội mưu phản và bị giết hại. Có nhiều giả thuyết về nguyên nhân cái chết của ông.

          Về cái chết của ông, tác giả Lương Văn Lựu trong Biên Hòa sử lược toàn biên cho rằng: ông bị quân triều đình đuổi theo, giết hại và thủ tiêu luôn thi thể tại Diên Khánh (Nha Trang). Lời truyền khẩu của người cao tuổi tại Hiệp Phước thì cho là Đào Trí Phú bị bắt đem về Long Thành và bị hành hình “tùng xẻo” rồi chôn uôn tại vùng đất mà thuộc đình Long An, huyện Long Thành. Gia tộc và những người trong làng thương tiếc mà lấy hài cốt của ông đem về chôn tại khu mộ cha mẹ ông. Khu mộ được cho là song thân của Đào Trí Phú hiện tồn trên đất Hiệp Phước. Trên khu mộ này có 2 tấm bia đá ghi hai bài minh với nội dung tán tụng song thân Đào Trí Phú.

          Cũng có giả thuyết cho rằng, có thể khu mộ này ban đầu chôn Đào Trí Phú, nhưng nói thác đi là mộ của song thân ông nhằm che giấu triều đình và chính quyền lúc bấy giờ (vì ông bị xem là trọng tội của triều đình). Bởi vì trước khi Đào Trí Phú bị giết chưa có hai tấm bia này mà chúng chỉ được dựng lên sau này. Hai tấm bia này có thể lấy bài minh của Đào Trí Phú viết lúc còn sống, được lưu lại sau này được đem khắc đá, hoặc một người nào đó biết chữ Nho đã mượn danh ông viết và dựng lên.

          Nội dung bài minh khắc trên bia mộ này cho chúng ta thấy rõ thêm được gia đình của Đào Trí Phú và tấm lòng của ông - người con hiếu thảo đối với mẹ hiền với những lời lẽ chân tình, cảm động.

Comments