23. Người phụ nữ Mạ vùng Chiến Khu Đ được công nhận là Nghệ nhân dân gian

Bà có tên là Ka Bào – người dân tộc Mạ, sinh sống tại ấp 4 xã Tà Lài huyện Tân Phú. Cư dân Mạ ở Tà Lài có vốn văn hoá phong phú, thế nhưng, do nhiều lý do tác động, vốn văn hoá của đồng bào ngày càng mai một. Sinh ra và lớn lên ở Tà Lài  từ lâu, bà Ka Bào một người am hiểu, lưu giữ những vốn quý văn hoá của dân tộc Mạ. Bà Ka Bào còn lưu nhớ nhiều những chuyện kể, lời hát giao duyên, những phong tục tập quán, nghề dệt thổ cẩm, điệu múa…của người Mạ. Nhiều đoàn nghiên cứu đến Tà Lài đều tìm đền bà như một địa chỉ đáng tin cậy trong công tác sưu tầm.

Tuổi cao nhưng trông bà Ka Bào vẫn khoẻ, đôi mắt sáng, nước da ngăm đen đặc trưng của người Mạ và trí nhớ tốt. Có những bài hát thuộc dạng sử thi được bà Ka Bao hát liền một mạch hàng tiếng đồng hồ. Bà cho biết ngày xưa, có những đêm hội, nhiều phụ nữ Mạ hát thâu đêm với những bài hát của dân tộc mình. Những vốn văn hóa đó, bà Ka Bào biết được, học thuộc qua những lần nghe mẹ mình là bà Ka Bỏi và những người lớn tuổi trong buôn làng hát, kể lại. Cứ thế, bà Ka Bao thuộc và nhớ. Những cái vốn này cứ thế theo bà cho đến tận hôm nay. Thế nhưng, bà Ka Bào cũng cho biết, vì lâu quá rồi, nên cũng có nhiều thứ bà nhớ không được hết. Những  vốn quý ấy bà không ngại khó để hát, kể lại để những người sưu tầm, nghiên cứu thu âm, ghi chép bất kể vào ban ngày, ban đêm, miễn là khi đó, bà nhớ lại được. Những lúc như thế, theo bà Ka Bào cho biết, tự nhiên bà nhớ lại, bà bật hát lên, kể lên như cái có sẵn chứ không thể ngồi mà cố nhớ lại được.

Điều đáng quý là những thứ bà Ka Bào biết được, thuộc được bà âm thầm bày lại cho con cái mình. Trong đó, chị Ka Rỉn là người con gái nhớ lấy những “cái vốn” rất giỏi. Bà Ka Bào còn là nghệ nhân nghề dệt thổ cẩm của người Mạ tại Tà Lài. Gia đình bà Ka Bào đã có những đóng góp tích cực trong việc truyền dạy nghề dệt thổ cẩm trong cộng đồng người Mạ. Một số dự án về làng nghề truyền thống thực hiện tại địa phương,  gia đình bà Ka Bào tham gia như hạt nhân nòng cốt tập trung nghệ nhân đến dạy cho thế hệ  trẻ.

Bà Ka Bào được Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam trao quyết định công nhận danh hiệu “Nghệ nhân Dân gian” vào ngày 20 tháng 9 năm 2008 cùng với già làng Năm Nổi người Chơ ro. Đây là hai  “nghệ nhân dân gian” đầu tiên của tỉnh Đồng Nai.

Comments