01. Nguyễn Hữu Cảnh

Nguyễn Hữu Cảnh (Kính) sinh năm 1650, tại xã Chương Tín, huyện Phong Lộc (nay là xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình). Tương truyền, từ thuở nhỏ, Nguyễn Hữu Cảnh thông minh, học giỏi, sớm rèn luyện thao lược, văn võ song toàn. Ông theo cha là Tiết chế Chiêu Võ hầu Nguyễn Hữu Dật, tham gia nhiều trận mạc, lập nên công lớn, được chúa Nguyễn phong Chưởng cai cơ trấn thủ Bình Khang (Khánh Hoà ngày nay).

          Là một vị tướng tài, Nguyễn Hữu Cảnh được chúa Nguyễn Phúc Chu sai làm Thống suất kinh lược xứ Đồng Nai năm 1698. Ông đặt doanh trại tại Cù lao Phố, cùng quan chức dưới quyền thiết lập bộ máy hành chánh nơi vùng đất mới. Ông đặt xứ Nam Bộ làm phủ Gia Định, lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long, đặt dinh Trấn Biên; lấy xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn. Dù thời gian chuyến kinh lược ngắn ngủi nhưng Nguyễn Hữu Cảnh đã thực hiện một số công việc quan trọng và có ý nghĩa lớn, đặt nền tảng  cho công cuộc khai khẩn mạnh mẽ vùng Nam Bộ thời bấy giờ. Từ một vùng lưu dân tự phát, Nguyễn Hữu Cảnh định hướng phát triển, thu nạp, chiêu mộ thêm dân, khai khẩn ruộng đất, đặt đơn vị hành chánh, chuẩn định thuế, lập bộ tịch đinh điền…tạo cơ sở cho việc phát triển Đồng Nai, chính thức hoá vùng đất mới này vào lãnh thổ nước nhà.

          Năm 1699, hoàn thành sứ mệnh dẹp loạn ở miền biên giới do vua Chân Lạp là Nặc Thu chống chúa Nguyễn, trên đường trở về, Nguyễn Hữu Cảnh bị bệnh. Ngày 16 tháng 5 năm 1700. Nguyễn Hữu Cảnh mất tại Sầm Giang (Rạch Gầm). Linh cữu của ông  được đưa về Cù lao Phố huyền táng. Sau đó, linh cữu của ông được đưa về chôn cất nơi quê hương là đất Quảng Bình. Chúa Nguyễn truy tặng Nguyễn Hữu Cảnh là Hiệp tán công thần, Đặc tiến Chưởng dinh, Tráng hoàn hầu. Thời các vua Nguyễn, ông được truy phong Thượng đẳng công thần đặc Trấn phủ quốc Chưởng cơ với tước Lễ Thành hầu.

          Khi Nguyễn Hữu Cảnh mất, nhân dân Biên Hoà - Đồng Nai thương kính, tỏ lòng biết ơn đã đồng tâm cải đình Bình Hoành thành đình Bình Kính trang nghiêm thờ ông. Nơi huyền táng linh cửu ông, người dân xây mộ để tưởng vọng ông. Đền thờ ông ngày nay còn gọi là Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh hay đình Bình Kính ở Cù lao Phố (xã Hiệp Hoà, thành phố Biên Hoà). Hằng năm, vào ngày 16 tháng 5, người dân tổ chức lễ kỷ niệm ngày mất của ông rất long trọng. Nguyễn Hữu Cảnh được lòng dân Biên Hoà -Đồng Nai tôn thờ như một vị phúc thần của làng xã, được tôn kính là “bậc tiền hiện của các bậc tiền hiền”. Đối với vùng đất Biên Hoà - Đồng Nai, công ơn của Nguyễn Hữu Cảnh thật sâu đậm, được người dân ca ngợi minh tường “Định rừng núi sông, lương dân đều được hưởng. Mở mang bờ cõi, thiên hạ thảy chung nhờ” (nội dung câu đối thờ tại di tích).

Comments