10. Di chỉ khảo cổ Cây Gáo được khai quật ở Lòng hồ Trị An huyện Vĩnh Cửu

Cây Gáo là địa danh hành chánh cấp phường của thị trấn Vĩnh An trước đây, nay thuộc huyện Vĩnh Cửu. Tại địa bàn Cây Gáo đã phát hiện hai địa điểm có vết tích những kiến trúc của cư dân cổ.

Năm 1985, tại địa bàn ấp 1, phường cây Gáo II , các nhà khảo cổ trong đợt điều tra vùng quy hoạch xây dựng hồ chứa nước của thủy điện Trị An vết tích kiến trục được xây dựng bằng gạch và đá. Di tích nằm trên một ngọn đồi thấp, trong một thung lũng có nhiều bàu, đầm ngập nước quanh năm.

Đợt khai quật khảo cổ năm 1986 đã phát lộ một dạng kiến trúc dạng đền tháp hình chữ nhật với những vỉa gạch được xây dựng khá độc đáo (đặt tên là Cây Gáo 1). Bên trong kiến trúc có hai phần. Phần phía Đông hình chữ nhật, hướng nam – bắc dài 7,30 m, đồng  - tây rộng 4,00 m được chia làm 3 ngăn, có độ sâu 1,00 m. Bên trong các ngăn này chứa đầy gạch vỡ và gạch nguyên, có những mảnh gốm thô và than tro. Phần phía Tây cũng có bình diện hình chữ nhật, hướng đông – tây dài 10,20 m, nam – bắc rộng 6,50 m. Các tường móng gạch được xây nhiều lớp gạch cao khoảng 1,00 m. Bên trong bình diện kiến trúc được đắp thành nền khá phẳng.

Năm 1987, đợt khai quật lần thứ hai cách di tích Cây Gáo 1 khoảng 30 m về phía Bắc đã phát hiện một dạng kiến trúc đền tháp tương tự (đặt tên là Cây Gáo 2). Bình diện kiến trúc theo lối hình chữ nhật, dài 11,60 m, rộng 3,60 m. Bên trong kiến trúc được phân thành ba ngăn. Trên bề mặt được đặp chặt loại đất pha sỏi và rải dăm đá. Bên trong các ngăn có một số lớp gạch, đất sét, than tro, mảnh gốm vỡ và một phiến đá vuông dạng hình vuông.

Những dấu tích kiến trúc phát lộ cho thấy đây là một dạng đền tháp, có phần nền phía dưới âm trong lòng đất, phía trên có kiến trúc che phủ nhưng  đã bị sập hay bị hủy hoại. Các nhà nghiên cứu nhận định di chỉ Cây Gáo 1, 2 là dạng kiến trúc đền thở của những cư dân theo đạo Hindu vào khoảng thế kỷ thứ III sau Công nguyên. Đạo Hindu có nguồn gốc từ Ấn Độ, thờ các vị thần Brahma, Shiva, Vishnu. Địa điểm di chỉ khảo cổ này hiện nay đã chìm trong lòng hồ chức nước Thủy điện Trị An.

Comments