47. Hai cây cầu sắt bắc qua sông Đồng Nai trên địa bàn thành phố Biên Hoà

Sông Đồng Nai  - đoạn chảy qua thành phố Biên Hoà chia làm hai nhánh. Một nhánh lớn và một nhánh nhỏ ôm vòng Cù lao Phố (xã Hiệp Hoà, thành phố Biên Hoà). Nhánh nhỏ gọi là Rạch Cát (còn có tên gọi là Sa Hà), nhánh lớn là sông Cái (Phước Long)

Tuyến đường sắt qua Biên Hoà được thiết kế qua hai nhánh sông này. Hai chiếc cầu này được thiết kế bằng sắt, thép từ những năm đầu thế kỷ XX.  Chiếc cầu qua nhánh sông Rạch Cát có 03 nhịp, dài 129 mét. Cầu được bắt đầu ở cuối đường Hà Huy Tập và nối vào đâu đường Nguyễn Tri Phương, nối vùng nội ô thành phố Biên Hoà với xã Hiệp Hoà (Cù lao Phố xưa). Chiếc cầu bắc qua nhánh sông Cái gọi là cầu Gành/ bảng hiệu để Cầu Ghềnh có 04 nhịp, dài 238 mét. Cầu nối xã Hiệp Hoà với phường Bửu Hoà (khu vực Chợ Đồn). Cả hai câu cầu này rộng 4,2 mét. Việc xây dựng hai cây cầu này với mục đích chủ yếu phục vụ tuyến giao thông đường sắt xuyên Việt do chính quyền thực dân Pháp tại Việt Nam tiến hành. Đây cũng là tuyến giao thông quan trọng kể từ khi hai chiếc cầu được xây dựng trên địa bàn Biên Hoà.

          Hiện nay, có nhiều ý kiến khác nhau về tên gọi của hai cây cầu này. Cầu Rạch Cát thì không bàn cãi, bởi lấy tên nhánh sông đặt làm tên chocây cầu. Còn tên gọi cầu Ghềnh hay Gành thì có nhiều ý kiến. Nhiều ý kiến đồng thuận, tên gọi cây cầu bắc qua nhánh sông Cái là cầu Gành. Tên chữ cầu Ghềnh là do cách đọc sau này. Thực ra, nghĩa của từ Gành và Ghềnh là do cách đọc theo cách gọi của vùng miền. Miền Nam gọi là cầu Gành với cách lý giải đoạn sông tại đây có dãy đá chắn ngang dòng tạo nên một cái gành. Còn Ghềnh là cách đọc của người miền Bắc. Hiện nay, tại hai đầu cầu có bảng tên gọi cụ thể như sau: Cầu Rạch Cát và Cầu Ghềnh.

Dầu có hai tên gọi như vậy cho từng cây cầu nhưng người dân địa phương thường gọi chung là Cầu Gành. Về người thiết kế cầu, có ý kiến cho là của kiến trúc sư danh tiếng Gustave Eiffel – cũng đồng thời là tác giả của tháp Eiffel nổi tiếng ở Pháp. Kiến trúc sư Gustave Eiffel sinh năm 1832 và mất năm 1923. Ông đã thành lập nhiều công ty tham gia nhiều công trình ở Châu Âu và vùng Đông Nam Á.

Về năm xây dựng cầu: Nguồn tư liệu địa chí Đồng Nai cho biết cầu Gành xây dựng năm 1903. Chính việc xây dựng xong cầu Gành là cơ sở cho việc chính quyền thuộc địa đưa vào khai thác tuyến đường sắt Sài Gòn  - Biên Hoà (71 km), tuyến Sài Gòn – Xuân Lộc (81 km) vào năm 1904.

Từ khi xây dựng cho đến nay, hai cây cầu sắt này được sữa chữa, duy tu nhiều lần. Phần mặt rộng phía trong hai cầu có đường ray để xe lửa chạy và các loại xe lớn. Cầu Rạch Cát phía trong có đổ bê tông nhựa, cầu Ghềnh thì trước đây có sử dụng những thành gỗ vuông, rắn chắc. Lần sữa chữa gần đây thì số thanh gỗ trong lòng cầu được thay bằng hệ thống các tấp sắt. Phía bên ngoài các khu nhịp lớn có thiết kế dành cho người đi bộ và xe hai bánh. Mỗi khi có xe lửa chạy qua, các đầu cầu được chặn lại cho đến khi đoàn tàu qua khỏi. Khi chưa có cầu Hoá An (cầu Mới), hai cây cầu này là trục đường chính lưu thông giữa vùng Chợ Đồn vào Cù lao Phố, qua Biên Hoà và ngược lại. Cho đến nay, hai chiếc cầu này đã được duy tu, bảo quản.

Hai cây cầu sắt này trở thành những hình ảnh thân thuộc với người dân Biên Hoà. Sau đợt kỷ niệm lễ 310 năm hình thành vùng đất Biên Hoà – Đồng Nai (1698 - 2008), cầu Gành được trang trí bằng hệ thống đèn điện nhiều màu, về đêm hiện hình ảnh màu sắc lung linh, hài hoà rất đạp trên dòng sông Đồng Nai.

Comments