60. Hệ thống địa đạo Phước An của Nhơn Trạch trong thời kỳ chống Mỹ

Địa đạo Phước An là căn cứ Huyện uỷ Nhơn Trạch được xây dựng trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Trước kia thuộc xã Phước An, nay thuộc xã Long Thọ. Thực hiện chủ trương bám trụ chiến đấu, lãnh đạo phong trào cách mạng địa phương, Huyện ủy Nhơn Trạch cho triển khai xây dựng hệ thống địa đạo. Địa điểm được chọn là khu vực Phước An, vùng có nhiều tre rừng và cây cao. Kế hoạch đào địa đạo sẽ bắt đầu khu vực Hang Nai – rừng Lòng Chảo rồi đào xuống các xã Phước An, Phước Thiền, Phước Thọ, Phú Hội... từ xã này đào thông qua xã kia tạo thành hệ thống được địa đạo liên hoàn khép kín trong lòng đất.

Từ  ngày 19 tháng 5 năm 1963 cho đến cuối năm 1964, hệ thống địa đạo được đào 1.500.000m đường địa đạo với nhiều ngõ ngách, hầm bí mật.  Hệ thống địa đạo liên hoàn khép kín được thiết kế có dạng gần giống chữ chi (Z). Đường xương sống địa đạo được 200m thì được trổ ngách sang hai bên để tạo thành phòng chức năng cho các đơn vị. Tại điểm chính giữa ở mỗi đoạn xương sống địa đạo (100m) được bố trí hai lỗ thông hơi hình phễu úp. Nhiều đoạn địa đạo thiết kế với nhiều đường thẳng gấp khúc, chiều dài mỗi đoạn khoảng 100m. Kích thước của địa đạo tính từ vòm tới đáy dao động: cao 1,8m đến 2,0m, ngang 1,0m đế 1,2m. Nóc địa đạo có cấu trúc hình vòm. Ngăn cách giữa các đoạn với nhau bằng một ngăn bí mật có nắp đậy kín, độ dày của ngăn là 1m được khoét một lỗ tròn có đường kính vừa thân ngươi. Miệng chính của địa đạo được bố trí tại trung tâm căn cứ có  kích thướcdài 2m00, ngang 1m50, sâu 7m00 dẫn vào xương sống địa đạo. Độ sâu 7m00 tính từ mặt đất tới đáy địa đạo được đào theo hình rích rắc tạo thành những bậc thang

Phía trên địa đạo là căn cứ Huyện ủy được bố trí như một tam giác đều, mỗi cạnh dài 70m với ba mặt là giao thông hào sâu 2m, rộng 1m20 tạo thành hệ thống giao thông khép kín. Cách bố trí này được gọi bố trí theo kiểu “kiềng ba chân”, cả ba mặt giao thông hào được xây dựng 7 ụ chiến đấu, mỗi ụ có kích thước ngang 2m, dài 3m, sâu 1m20; phía trên lắp cây, đắp đất dày 1m, ba mặt bố trí ba lỗ châu mai.

Bên ngoài hệ thống giao thông hào được bố trí hai hàng chông sắt lớn nhỏ và tầm vông vạt nhọn xen kẽ. Cuối cùng là ba lớp hàng rào kẽm gia. Dẫn vào căn cứ duy nhất có một con đường mòn nằm về phía tây bắc của rừng Lòng Chảo. Từ năm 1972, địa đạo Nhơn Trạch trở thành nơi bám trụ dài ngày của 500 cán bộ chiến sĩ Đoàn 10 Rừng Sác, là nơi xuất phát đánh địch ở các hướng sông Lòng Tàu, kho bom Thành Tuy Hạ,,, gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề,

Hệ thống địa đạo Phước An hiện nay chỉ còn lại 3 đoạn nhỏ chạy theo hướng tây-nam với tổng chiều dài 194m và một số miệng lỗ thông hơi không hoàn chỉnh nằm rải rác.

Tại căn cứ này, quân dân Nhơn Trạch đã làm nên những chiến thắng vang dội khi tổ chức tấn công, đạnh địch càn quét. Ngày 1 tháng 7 năm 1965, đội du kích Phước An bám ụ chiến đấu, vận động dưới địa đạo đánh địch buộc chúng rút lui với 67 tên chết, 30 tên bị thương trong đó có 4 cố vấn Mỹ. Từ ngày 27 tháng 1năm 1966 đến ngày 2 tháng 2 năm 1966, quân dân Nhơn Trạch đánh bật các đợt tấn công quy mô lớn kết hợp giữa bộ binh, pháo binh, xe tăng thiết giáp và phi cơ oanh tạc của địch. Dựa vào hệ thống địa đạo, 20 chiến sĩ của Văn phòng Huyện uỷ diệt 167 lính Mỹ bị tiêu diệt, bắn rơi 6 máy bay trực thăng, bắn cháy 5 xe tăng. Từ ngày 21 tháng 2 đến ngày 23 tháng 3 năm 1970, quân cách mạng  khiến cho kẻ thù phải trả giá quá đắt trong trận ủi phá rừng: 43 xe tăng, xe ủi bị cháy, gần 20 máy bay bị bắn rơi, diệt hằng trăm lính Mỹ.

Hệ thống địa đạo được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng di tích theo quyết định số 04/2001/QĐ-BVHTT ngày  19/01/2001.

Comments