37. Hệ thống địa đạo trên địa bàn xã Tam Phước trong thời kỳ chống Mỹ

Hệ thống địa đạo thuộc ấp Long Khánh, xã Tam Phước (trước đây thuộc huyện Long Thành), nay thuộc thành phố Biên Hoà từ ngày 01 tháng 4 năm 2010. Hệ thống địa đạo nằm sâu trong lòng đất khoảng 3 đến 4 mét trong  phạm vi của một ngọn đồi với diện tích hơn 1 héc ta. Đây là căn cứ cách mạng của Huyện uỷ Long Thành từ năm 1962 đến năm 1968 - thời kỳ chống Mỹ.

          Địa đạo Tam Phước được hình thành năm 1962. Lúc bấy giờ, tình hình tranhh chấp giữa cách mạng và chính quyền Sài Gòn khá căng thẳng. Chính quyền Sài Gòn thực hiện việc dồn dân, lập ấp chiến lược, bố trí hệ thống đồn bót kiểm soát gắt gao. Huyện uỷ Long Thành chọn khu rừng Tam Phước làm căn cứ để bám trụ, lãnh đạo phong trào cách mạng địa phương. Để đứng chân,  huyện uỷ Long Thành chủ trương đào một hệ thống địa đạo liên hoàn.

Các nhân chứng cho biết, cách đào địa đạo như sau: đầu tiên là đào các miệng giếng cách nhau từ 10 đến 15 m xuống độ sâu 4 đến 5m. Từ đó, định hướng moi và soi hướng đào, trổ ngách nhằm nối thông đường đạo phía dưới theo định vị các miệng giếng. Sau đó, các miệng giếng được lấp lại kỹ càng khi đặt những lỗ thông hơi được nguỵ trang kín đáo với ống tre đục mắt, phía trên có cỏ, đất nghi trang. Thời gian đào địa đạo chủ yếu vào ban đêm, từng tổ  3 người.

          Hệ thống địa đạo Tam Phước liên hoàn gấp khúc uốn lượn quanh co trong lòng đồi đất đá sỏi, trên là rừng tre, nối liền từ hướng đông sang hướng tây với chiều dải khoảng 280 mét. Lòng địa đạo có chiều cao từ 1m đến 1,8m, bề ngang khoảng 06,m đến 0,7m. Cá biệt có đoạn rộng hơn. Đỉnh địa đạo có hình vòng cung, vách địa đạo bố trí nhiều lỗ đèn thắp sáng. Phía mặt trên địa đạo có nhiều giao thông hào, ô ụ chiến đấu và công sự kết hợp với hệ thống địa đạo.

Lòng địa đạo có hai ngách âm vào vách để tiện cho việc di chuyển khi đi ngược chiều hoặc dùng để chứa vật dụng. Dưới hệ thống địa đạo có bốn ngách buồng theo hình xương cá để dùng vào việc hội họp, làm việc và trạm y tế. Nét đặc trưng của địa đạo Tam Phước là hệ thống hầm âm thoát hiểm và hầm chông  ngay trong lòng địa đạo.

Từ căn cứ địa đạo này, Huyện uỷ Long Thành đã bám trụ, lãnh đạo phong trào cách mạng địa phương từ năm 1962 cho đến thời điểm trứơc cuộc Tổng tiến công, nổi dậy Xuân Mậu Thân (1968). Lực lượng vũ trang cách mạng tại địa đạo Tam Phước đã tổ chức nhiều trận đánh địch càn vào căn cứ, tiêu diệt nhiều sinh lực địch.

          Muốn đến được di tích địa đạo này, ta đi theo Quốc lộ 51 (hướng Ngã ba Vũng Tàu về thị trấn Long Thành). Qua địa danh Ngã ba Thái Lan khoảng 1,5 km, rẽ phải theo hướng Xí nghiệp Bò sữa An Phước, theo con đường đất đỏ khoảng 1 km là đến di tích địa đạo.

Comments