04. Hiện vật “Đàn đá” phát hiện tại di chỉ Bình Đa

Đàn đá là một loại nhạc cụ của cư dân cổ. Năm 1979, tại di chỉ khảo cổ Bình Đa (nay thuộc phường An Bình, thành phố Biên Hoà), các nhà khoa học đã thu thập được 42 thanh đoạn đàn đá trong cuộc khai quật. Các thanh đoạn đàn đá này nằm trong tầng văn hóa của một di chỉ thể hiện vết tích cư trú của người cổ.

Bình Đa là một di chỉ cư trú thuộc loại hình làng ven đồi, ven sông của người tiền sử trên vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai. Năm 1992, cuộc khai quật lần thứ hai phát hiện thêm 3 thanh đoạn đàn đá. Hiện nay, một số thanh đoạn đàn dá được trưng bày tại Bảo tàng Đồng Nai – phòng Đồng Nai thời tiền sử.

Việc phát hiện đàn đá tại Bình Đa là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử nghiên cứu về loại nhạc cụ độc đáo trên lãnh thổ Việt Nam. Đàn đá Bình Đa được định vị niên đại 3000 – 2700 năm cách ngày nay. Kết quả này góp phần khẳng định về niên đại cho sự xuất hiện của các loại đàn đá được phát hiện tại nhiều địa điểm khác ở miền Nam Việt Nam trước đây như: đàn đá Nout Liêng Krack, đàn đá Bù Đơ, đàn đá Bù Đăng Xrê, đàn đá Khánh Sơn…Loại đàn đá hẳn có cội nguồn từ lâu, ít ra qua sự gợi mở của đàn đá Bình Đa.

Đàn đá Bình Đa là một sản phẩm văn hoá tiêu biểu và độc đáo của cư dân cổ trên vùng Đồng Nai. Trong dáng vẻ mộc mạc thô sơ của đàn đá là kết tinh cao độ của một truyền thống chế tác và cảm nhận văn hoá tuyệt vời của người cổ. Các nhà nghiên cứu rằng: Đàn đá Bình Đa là báu vật, tự thân đàn đá “không chỉ là chứng tích của sự tồn tại một hình thức sinh hoạt văn hoá mà chính bản thân nó là sản phẩm được làm tại chỗ trên đất Đồng Nai cổ kính. Cộng thêm vào đó, với tuổi được biết đích xác là khá cổ hoặc là thuộc loại cổ nhất, nên có thể coi đàn đá Bình Đa như một thành tựu của một phát minh kỹ thuật – nghệ thuật độc đáo của lớp người xưa. Họ chính là những người mở đầu  cho những sáng tạo và phát triển loaị nhạc cụ này. Họ đã khởi dựng nên dòng nhạc đàn đá, trong đó có thiên nhiên Đồng Nai, cuộc sống, xã hội Đồng Nai xưa…” (Theo Đàn đá Bình Đa, Nhà Xuất bản Đồng Nai, 1983).

Comments