11. Tục thờ Tiền hiền, hậu hiền ở Đồng Nai

Truyền thống đạo lý của người Việt là nhớ ơn tổ tiên, những con người có công với làng xã, cộng đồng, đất nước. Điều này đựơc thể hiện qua nhiều ca dao, tục ngữ mà trong đó có câu: ”Uống nứơc nhớ nguồn” hay “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Trong quá trình mỡ cõi về phương Nam mà vùng Biên Hoà – Đồng Nai là một trong địa đầu ở Nam Bộ, mỹ tục này đựơc thể hiện khá rõ nét trong việc thờ Tiền hiền và Hậu hiền trong nhiều ngôi đình làng. Ngày nay, qua nhiều giai đoạn phát triển, làng quê xưa giờ đã lên phố thị nhưng tục thờ này vẫn còn bảo lưu tốt trong nét sinh hoạt trên khắp vùng Đồng Nai.

Trong ngôi đình, việc bài trí thờ Tiền hiền, Hậu hiền mỗi nơi mỗi khác. Theo lệ cổ, bàn thờ Tiền Hiền và Hậu hiền thường được đặt phía sau chánh điện thờ Thần thành hoàng. Thành Hoàng được thờ trong chánh điện – đây là với Tả ban, Hữu ban và các đối tượng phối thờ khác. Phía sau trung tâm chánh điện thường có một bức tường ngăn. Giữa đặt bàn thờ Tiên sư, hai bên là bàn thờ Tiền hiền, Hậu hiền. Thế nhưng, tuỳ thuộc vào từng đình làng của địa phương mà việc bố trí có những khác biệt. Có nơi đặt trang trọng bàn thờ Tiền hiền, Hậu hiền đối xứng trong khu chánh điện của đình như ở đình Bình Trước (phường Thống Nhất, Biên Hoà)... Còn phía sau đặt bàn thờ Tiền thứ, Hậu thứ hay Tiền bối, Hậu bối…những thế hệ nối tiếp bậc Tiền hiền, Hậu hiền.

Đối tượng thờ Tiền hiền, Hậu hiền những người có công lập làng, lập đình trên nhiều phương diện lúc còn sống. Sau khi mất đi, ghi nhớ công ơn, uy tín, đạo đức mà người dân địa phương thờ trong đình. Dưới các bậc Tiền hiền, Hậu hiền là những người tiền bối, Hậu  bối có công có công. Có những đình, có những bài vị cụ thể nêu danh tánh cụ thể về người được thờ.

Riêng về Tiền hiền, Hậu hiền, có nhiều cách gọi và đựơc lý giải như sau:

- Tiền hiền khai khẩn, Hậu hiền khai cơ: Tiền hiền là những người có công quy dân lập làng. Hậu hiền có công xây dựng các công trình phúc lợi cho làng, xã.

- Tiền hiền khai khẩn, Hậu hiền khai canh: Tiền hiền có công quy dân lập làng. Hậu hiền có công giúp dân khai hoang mở ruộng.

- Tiền hiền khai khẩn, Hậu hiền khai khẩn: Tiền hiền có công quy dân lập làng nhưng làng bị xiêu tán. Hậu hiền đến sau phải quy dân lập làng mới trên cơ sở làng cũ.

Những thế hệ di dân đến Biên Hoà – Đồng Nai đều thể hiện tấm lòng tri ân đến các bậc Tiền hiền, Hậu hiền, Tiền Bối, Hậu bối…Đình Tân Lân (phường Hoà Bình, thành phố Biên Hoà) thờ thần Trần Thượng Xuyên, một người Hoa có công lớn với đất Biên Hoà xưa, hình thành thương cảng cổ danh tiếng một thờ ở Cù lao Phố. Sự dung hoà trong tín niệm về đạo lý nhớ ơn các bậc tiền nhân thể hiện trong bài trí thờ không chỉ Tiền hiền, Hậu hiền mà còn đến các bậc Tiền thứ Trung Hoa và Tiền thứ Việt Nam.

Trong những Lễ trọng của đình làng như Kỳ yên hằng năm (Cầu an) và Đại lễ Kỳ yên (đáo lệ ba năm tổ chức), lễ tế Tiền hiền hiền, Hậu hiền đựơc thực hiện trang trọng với những nghi tiết thể hiện lòng thành của dân làng với các các bậc tiền nhân. Mỹ tục thờ Tiền hiền, Hậu hiền trong các đình làng Biên Hoà – Đồng Nai có ý nghĩa thiết thực, quan trọng trong việc hướng con người về đạo lý trọng nghĩa, trọng tình, nhớ ơn Tổ tiên, tiền nhân, gắn kết con người với nhau trong cộng đồng.

Comments